ॲमेझॉन मेकॅनिकल तुर्क, 21 वर्षीय क्राउडसोर्स वर्क प्लॅटफॉर्मवर प्लग खेचत आहे ज्याचे संस्थापक जेफ बेझोस यांनी एकेकाळी "कृत्रिम कृत्रिम बुद्धिमत्ता" म्हणून प्रसिद्ध केले. मेकॅनिकल तुर्क वेबसाइटवर मंगळवारी पोस्ट केलेल्या सूचनेनुसार ही सेवा 30 सप्टेंबर 2026 रोजी बंद होईल.
शटडाउनने संगणकीय इतिहासातील एक उल्लेखनीय अध्याय बंद केला - मानवी श्रमांसह बनावट मशीन बुद्धिमत्तेसाठी तयार केलेली सेवा ज्याने अस्सल लेख प्रशिक्षित करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या डेटाचा पुरवठा केला. For more context on this story, see our ongoing more AI stories.
"आम्ही नियमितपणे आमच्या कार्यक्रमांचे, साधने आणि सेवांचे मूल्यांकन करतो आणि त्या मूल्यांकनांवर आधारित समायोजन करतो," कंपनीच्या नोटीसमध्ये वाचले आहे. "मूल्यांकनानंतर, आम्ही AWS मेकॅनिकल तुर्क बंद करण्याचा निर्णय घेतला आहे, 30 सप्टेंबर 2026 पासून प्रभावी."
यांत्रिक तुर्क कसे कार्य करते
2005 मध्ये लाँच केलेले, मेकॅनिकल तुर्कने "मानवी बुद्धिमत्ता कार्य" किंवा HITs म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या साध्या डिजिटल नोकऱ्यांसह ऑनलाइन कामगारांच्या सैन्याची जुळवाजुळव केली, ज्यांना विशेषत: प्रत्येकी काही सेंट दिले जातात. कार्यांमध्ये डेटा लेबल करणे, ऑडिओ किंवा व्हिडिओ लिप्यंतरण करणे आणि सर्वेक्षणांची उत्तरे देणे समाविष्ट होते - जे काम मानवांसाठी क्षुल्लक सोपे होते परंतु त्या काळातील संगणकांसाठी जिद्दीने कठीण राहिले.
प्लॅटफॉर्मचे नाव मुद्दाम ऐतिहासिक डोळे मिचकावणारे होते. यात मूळ मेकॅनिकल तुर्क, 18व्या शतकातील बुद्धिबळ खेळणारा ऑटोमॅटनचा संदर्भ देण्यात आला होता, ज्याने युरोपियन प्रेक्षकांना लबाडीचा धक्का दिला होता, जो कॅबिनेटमध्ये लपवलेल्या मानवी बुद्धिबळ मास्टरद्वारे गुप्तपणे नियंत्रित केला जातो. बेझोसने या सेवेला "कृत्रिम कृत्रिम बुद्धिमत्ता" असे संबोधून समांतर स्वीकारले - वास्तविक लोक ते काम करतात जे मशीन करू शकत नाहीत.
ॲमेझॉनने मूळतः त्याच्या विस्तीर्ण वेबस्टोअरवर उत्पादन डेटाचे लेबल रीम्स लावण्यास मदत करण्यासाठी प्लॅटफॉर्मची कल्पना केली, असे द न्यूयॉर्क टाइम्सने वृत्त दिले. CNBC द्वारे उद्धृत केलेल्या आकडेवारीनुसार, या सेवेच्या शिखरावर, सेवेने 500,000 पेक्षा जास्त कामगारांना सेवा दिली, ज्यांना बोलचालीत "टर्कर" म्हणून ओळखले जाते.
नक्कल केलेल्या तंत्रज्ञानाद्वारे ग्रहण
मेकॅनिकल तुर्कच्या निधनाची विडंबना चुकवणे कठीण आहे. प्लॅटफॉर्मने या कार्याद्वारे मानवी आकलनशक्ती भाड्याने देण्यासाठी दोन दशके घालवली — आणि त्या मानवांनी तयार केलेल्या डेटासेटने मोठ्या भाषेच्या मॉडेल्सना प्रशिक्षित करण्यात मदत केली ज्यामुळे शेवटी त्या भागाचा बराचसा भाग अप्रचलित झाला.
स्वित्झर्लंडमधील शैक्षणिक संशोधकांच्या 2023 च्या अभ्यासात असे आढळून आले की 46% पर्यंत यांत्रिक तुर्क कामगार आधीच त्यांची कार्ये पूर्ण करण्यासाठी AI मॉडेल्स वापरत आहेत, प्लॅटफॉर्म विकण्यासाठी डिझाइन केलेले मानवी बुद्धिमत्ता आणि त्यातून तयार करण्यात मदत करणारे मशीन इंटेलिजेंस यांच्यातील रेषा अस्पष्ट करते.
दरम्यान, डेटा स्टार्टअप्सची एक नवीन पिढी — स्केल एआय, मर्कोर आणि प्रॉलिफिकसह — मार्केटमध्ये आक्रमकपणे हलली, विशेषतः एआय मॉडेलचे प्रशिक्षण आणि मूल्यमापन करण्यासाठी कामगारांची नियुक्ती केली, अनेकदा चांगल्या दरात आणि अधिक आधुनिक टूलिंगसह. ॲमेझॉनने स्वत: मेकॅनिकल तुर्कला त्याच्या सेजमेकर मशीन लर्निंग सेवेसाठी डेटा भाष्य स्रोत म्हणून पुनर्स्थित करण्याचा प्रयत्न केला, AWS वेबपेजसह "कामगार दिवसाचे 24 तास, आठवड्याचे 7 दिवस उपलब्ध आहेत."
चेतावणी चिन्हे आणि हळूहळू घट
अंतिम बंद कोठेही बाहेर आला नाही. गेल्या महिन्यात, ऍमेझॉनने सांगितले की ते नवीन मेकॅनिकल तुर्क ग्राहकांना स्वीकारणे थांबवेल, ही सेवा उधार घेतलेल्या वेळेवर जगत असल्याचे चिन्ह म्हणून अनेक कामगारांनी त्या वेळी अर्थ लावला.
क्रिस्टा पावलोस्की, डेटा वर्कर आणि टर्कोप्टिकॉन या डेटा वर्कर्ससाठी वकिली गटाच्या संयोजकाने सीएनबीसीला सांगितले की, प्लॅटफॉर्म वर्षानुवर्षे "नसत" होता. ती म्हणाली की Amazon मेकॅनिकल टर्क सुधारण्यासाठी कमी संसाधने गुंतवताना दिसत आहे ज्याप्रमाणे स्पर्धात्मक डेटा लेबलिंग सेवा आल्या, ज्यामुळे अनेक टर्कर्सना प्रतिस्पर्धी प्लॅटफॉर्मवर स्थलांतरित होण्यास प्रवृत्त केले.
बंद केल्याने खरी अवलंबित्वे उघड होतात. पावलोस्की म्हणाले की काही विमा आणि ट्रॅव्हल कंपन्या अजूनही डेटा वर्कसाठी मेकॅनिकल तुर्कवर अवलंबून आहेत आणि आता पर्यायी प्लॅटफॉर्म शोधण्यासाठी झुंजत आहेत.
काहींसाठी लाइफलाइन, आता गेली
बऱ्याच कामगारांसाठी, यांत्रिक तुर्क हे कुतूहलापेक्षा जास्त होते - ते उत्पन्न होते. पावलोस्कीने प्रसूती रजेवर असताना 2008 मध्ये टर्किंग सुरू केले, त्यानंतर 2012 मध्ये नोकरी गमावल्यानंतर पूर्णवेळ कामावर शिफ्ट झाली, विशेष गरजा असलेल्या तिच्या मुलाची काळजी घेण्यासाठी लवचिक, दूरस्थ उत्पन्नाचा वापर केला.
"असे काही लोक आहेत जे अजूनही पूर्णवेळ करतात," ती म्हणाली. "ते आता चिंतेत आहेत."
ऍमेझॉनने ताबडतोब बंद करण्यावर टिप्पणीच्या विनंतीला प्रतिसाद दिला नाही, सीएनबीसीने अहवाल दिला.
मानवी-सक्षम संगणनातील युगाचा अंत
कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या कथेत यांत्रिक तुर्कने एक अद्वितीय स्थान व्यापले आहे. हे 2005 मध्ये आले - सखोल शिक्षणाने AI क्षेत्राला पुन्हा जागृत करण्याआधी - काही समस्यांना अजूनही लूपमध्ये माणसाची गरज आहे हे एक व्यावहारिक प्रवेश म्हणून. याने क्राउडसोर्स्ड लेबर मॉडेलचा पुढाकार घेतला जो नंतर आधुनिक चॅटबॉट्स संरेखित करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या सामग्री मॉडरेशन पाइपलाइनपासून मानवी फीडबॅक सिस्टमपर्यंत सर्व काही सक्षम करेल.
त्याच दशकात हे प्लॅटफॉर्म बंद होत आहे की त्याच्या आउटपुटने मदत केलेली ट्रेन एक व्यवस्थित, कडू असेल तर बुकएंड आहे. 1770 च्या बनावट बुद्धिबळ रोबोटची युक्ती उघड झाल्यानंतर निवृत्त झाला. ॲमेझॉनची आवृत्ती दोन दशकांहून अधिक काळ टिकून राहते — जोपर्यंत लाखो लहानमोठ्या मानवी कामांमुळे यंत्रे अखेरपर्यंत पूर्ण होत नाहीत.
कामगारांसाठी, आता प्रश्न असा आहे की उर्वरित गर्दीची मागणी पुढे कोठे जाते — आणि ज्या प्लॅटफॉर्मने ते आत्मसात केले, जे AI युगासाठी स्पष्टपणे तयार केले गेले, ते सर्व सुरू केलेल्या लूपमधील मानवांशी चांगले वागतील का.
---
Stay Ahead of AIGet the latest AI news, analysis, and breakthroughs — all in one place.
Read more AI news →
