यूएस डिपार्टमेंट ऑफ एनर्जी (DOE) ने जेनेसिस ओपन मॉडेल्स इनिशिएटिव्ह लाँच केले आहे, जो वैज्ञानिक शोधांना गती देण्यासाठी उद्देशाने तयार केलेल्या ओपन-वेट फाउंडेशन मॉडेल्सचा एक नवीन वर्ग तयार करण्यासाठी एक व्यापक कार्यक्रम आहे. DOE च्या Argonne नॅशनल लॅबोरेटरीद्वारे घोषित केलेला, हा उपक्रम संशोधक, राष्ट्रीय प्रयोगशाळा आणि उद्योग भागीदारांना विज्ञानासाठी पारदर्शक AI पायाभूत सुविधा देण्यासाठी फेडरल सरकारची सर्वात थेट बोली आहे.

AI उद्योग नेहमी मोठ्या मालकीच्या प्रणालींकडे धाव घेत असताना, DOE सट्टेबाजी करत आहे की मुक्त विज्ञान खुल्या वजनाची मागणी करते. हे विस्तृत AI लँडस्केपमध्ये कसे बसते याबद्दल अधिक संदर्भासाठी, वाचक AI Buzz Wire वरून नवीनतम AI घडामोडी आणि ब्रेकिंग AI बातम्या फॉलो करू शकतात.

जेनेसिस ओपन मॉडेल्स इनिशिएटिव्ह खरोखर काय आहे

genesisopenmodels.anl.gov वर उपक्रमाच्या अधिकृत पोर्टलनुसार, हा कार्यक्रम DOE च्या व्यापक जेनेसिस मिशनचा भाग आहे. खुल्या विज्ञान समुदायाला "शक्तिशाली, पारदर्शक आणि एक्स्टेंसिबल एआय मॉडेल्स प्रदान करणे हे त्याचे उद्दिष्ट आहे जे वैज्ञानिक डोमेन आणि वापर प्रकरणांच्या विस्तृत श्रेणीशी जुळवून घेऊ शकतात."

मॉडेल्स स्पष्टपणे ओपन-वेटसाठी डिझाइन केलेले आहेत, म्हणजे प्रशिक्षित मॉडेल पॅरामीटर्स डाउनलोड, तपासणी आणि फाइन-ट्यूनिंगसाठी सोडले जातात. हे केवळ API-अनेक व्यावसायिक फ्रंटियर मॉडेल डेव्हलपर्सनी पसंत केलेल्या क्लोज-वेट दृष्टिकोनाच्या विरुद्ध आहे. सार्वजनिक हितासाठी प्रगत AI क्षमतांमधील अडथळे कमी करण्याच्या उद्दिष्टासह DOE "मुक्त विज्ञान, पुनरुत्पादनक्षमता आणि जबाबदार AI च्या तत्त्वांवर आधारित" प्रयत्नांना फ्रेम करते.

हा उपक्रम बाहेरील संस्थांकडून योगदानाच्या तीन श्रेणी शोधत आहे:

  • ओपन-वेट मॉडेल, दोन्ही डाउनस्ट्रीम फाइन-ट्यूनिंगसाठी आणि तत्काळ उपयोजनासाठी बेस मॉडेल म्हणून, जर त्यांना पारदर्शक मूळ असेल.
  • क्युरेटेड डेटासेट, बेंचमार्क किंवा विशेष कॉर्पोरासह उच्च-गुणवत्तेचा, डोमेन-विशिष्ट वैज्ञानिक डेटा असलेल्या संस्था आणि संशोधकांकडून प्रशिक्षण योगदान.
  • लॅब असिस्टंट्स, सिम्युलेशन सरोगेट्स किंवा वैज्ञानिक सहपायलट यांसारख्या विशिष्ट वैज्ञानिक क्षेत्रांसाठी जेनेसिस मॉडेल्सच्या डोमेन-अनुकूल आवृत्त्यांना आकार देऊ इच्छित असलेल्या संघांकडून फाइन-ट्यूनिंग प्रयत्न.

उत्पत्ती-विज्ञान-1: पहिले मॉडेल, आर्सीने तयार केले

कार्यक्रमातील पहिले मॉडेल जेनेसिस-सायन्स-1 असेल, जे Arcee सह भागीदारीमध्ये विकसित केले गेले आहे, ज्याला DOE ने नवीन जेनेसिस मिशन ओपन-वेट प्रोग्रामला समर्थन देणारे पहिले उद्योग भागीदार म्हणून नाव दिले आहे. विलक्षण व्यापक विषयांमध्ये डाउनस्ट्रीम स्पेशलायझेशनचा पाया म्हणून मॉडेल तयार केले आहे.

DOE स्वतःच्या संशोधन पोर्टफोलिओच्या नकाशाप्रमाणे वाचणारे लक्ष्य अनुप्रयोग सूचीबद्ध करते: साहित्य शोध, ऊर्जा प्रणाली, पृथ्वी प्रणाली मॉडेलिंग, फ्यूजन, जीवशास्त्र आणि उच्च-ऊर्जा भौतिकशास्त्र. DOE-होस्ट केलेले योगदान पोर्टल 14 ऑगस्ट 2026 रोजी देय असलेल्या पहिल्या फेरीतील अर्जांसह, घोषणेसोबत उघडले.

राष्ट्रीय प्रयोगशाळा आणि विद्यापीठे आधीच बोर्डात आहेत

उपक्रम शून्यात सुरू होत नाही. घोषणेच्या आसपासच्या दिवसांमध्ये अनेक संस्थांनी जेनेसिस मिशन फ्रेमवर्कद्वारे सहभाग आधीच उघड केला आहे.

PR न्यूजवायरने वृत्त दिले की डोमिनो डेटा लॅब AI-चालित वैज्ञानिक शोधांना गती देण्यासाठी जेनेसिस मिशन कन्सोर्टियममध्ये सामील झाली आहे. HPCwire ने अहवाल दिला की नॉर्थ डकोटा विद्यापीठ AI बॅटरी सुरक्षिततेवर केंद्रित असलेल्या प्रकल्पात सामील झाले आहे. सेंट्रल फ्लोरिडा युनिव्हर्सिटीने जाहीर केले की त्यांचा एक संशोधक वैज्ञानिक शोधांना गती देण्यासाठी AI चा वापर करून DOE प्रकल्पाला समर्थन देईल, तर ऑबर्न युनिव्हर्सिटीने जेनेसिस मिशन प्रकल्पांतर्गत AI आणि साहित्य संशोधन एकत्र आणणाऱ्या टीमचा खुलासा केला.

अगदी फर्मिलॅबचा डीप अंडरग्राउंड न्यूट्रिनो प्रयोग (DUNE) गतीशी जोडला गेला आहे, राष्ट्रीय प्रयोगशाळेने न्यूट्रिनो संशोधनाचे भविष्य बदलण्यासाठी AI चा वापर कसा केला जातो यावर प्रकाश टाकला आहे.

ओपन-वेट सायन्स मॉडेल्स महत्त्वाचे का

फ्रंटियर AI क्षमता कॉर्पोरेट API च्या मागे लॉक केल्या पाहिजेत की उघडपणे वितरीत केल्या पाहिजेत यावर तीव्र वादविवादाच्या क्षणी जेनेसिस पुढाकार आला आहे. ओपन-वेट मॉडेल्सचे समर्थक असा युक्तिवाद करतात की वैज्ञानिक प्रगती पुनरुत्पादकतेवर अवलंबून असते: संशोधकांना त्यांच्या परिणामांच्या आधारे मॉडेल्सचे निरीक्षण करणे, ऑडिट करणे आणि सुधारित करणे आवश्यक आहे, जे ब्लॅक-बॉक्स सिस्टमसह अशक्य आहे.

DOE चे फ्रेमिंग या युक्तिवादावर जोरदारपणे झुकते. उत्पादनाऐवजी संशोधन पायाभूत सुविधा म्हणून खुल्या वजनाचे स्थान देऊन, एजन्सी फाउंडेशन मॉडेल्सवर प्रभावीपणे उपचार करत आहे ज्या प्रकारे तिने सुपर कॉम्प्युटरपासून ते कण प्रवेगकांपर्यंत इतर सामायिक वैज्ञानिक सुविधांवर दीर्घकाळ उपचार केले आहेत. पैज अशी आहे की सरकार-समर्थित, पारदर्शक मॉडेल इकोसिस्टम अशा क्षेत्रांमध्ये नावीन्यपूर्ण बीजारोपण करू शकते जिथे व्यावसायिक विक्रेत्यांना विशेष साधने तयार करण्यासाठी थोडेसे प्रोत्साहन दिले जाते.

ओपन-वेट रिलीझचे समीक्षक अनेकदा सुरक्षितता आणि दुहेरी-वापराच्या समस्यांचे कारण सांगतात, विशेषत: ज्या मॉडेल्ससाठी पुनरावृत्ती केली जाऊ शकते. DOE चा "जबाबदार AI" वर भर देणे आणि त्याची तपासणी केलेल्या राष्ट्रीय प्रयोगशाळा आणि शैक्षणिक भागीदारांवर अवलंबून राहणे हे तणाव दूर करण्यासाठी डिझाइन केलेले दिसते, जरी जेनेसिस-सायन्स-1 आणि त्याचे उत्तराधिकारी रिलीज झाल्यावर दीर्घकालीन सुरक्षेचे मार्ग अधिक स्पष्ट होतील.

एक सरकारी काउंटरवेट टू क्लोज्ड फ्रंटियर मॉडेल्स

लाँच देखील धोरणात्मक पवित्रा दर्शवते. व्यावसायिक प्रयोगशाळा मूठभर मालकी प्रणालींच्या आसपास एकत्रित झाल्यामुळे, एक फेडरल ओपन-वेट प्रोग्राम एक पर्यायी पाइपलाइन ऑफर करतो, जो महसूलऐवजी सार्वजनिक-फायद्याच्या संशोधनासाठी ऑप्टिमाइझ केलेला असतो. जेनेसिस मॉडेल्स क्लोज्ड फ्रंटियर सिस्टमच्या कच्च्या क्षमतेशी जुळू शकतात की नाही हा एक खुला प्रश्न आहे, परंतु DOE चे ध्येय बेंचमार्क जिंकणे आवश्यक नाही. हे सुनिश्चित करण्यासाठी आहे की वैज्ञानिक समुदाय AI साधनांसाठी कमी संख्येने खाजगी प्रदात्यांवर पूर्णपणे अवलंबून नाही जे वाढत्या शोधाला आधार देतात.

14 ऑगस्ट रोजी बंद होणारे अर्ज आणि योगदान पोर्टल आता लाइव्ह असल्याने, सरकार-समर्थित मुक्त विज्ञान मॉडेल इकोसिस्टमसाठी किती मागणी अस्तित्वात आहे हे पुढील काही आठवड्यांत दिसून येईल.

AI च्या पुढे रहा

सरकार, प्रयोगशाळा आणि कंपन्या कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा आकार कसा बदलत आहेत याच्या सतत कव्हरेजसाठी, AI Buzz Wire ला भेट द्या — तुमचा AI उद्योग कव्हरेजचा स्रोत जो आवाज कमी करतो.

अधिक एआय बातम्या वाचा →