Thống đốc California Gavin Newsom đã ký một bộ luật mới hạn chế nghiêm ngặt cách người sử dụng lao động có thể sử dụng trí tuệ nhân tạo chống lại công nhân của họ, cấm các công ty dựa hoàn toàn vào AI để quyết định ai sẽ bị sa thải, sử dụng công nghệ để dự đoán trạng thái cảm xúc của nhân viên và thu thập dữ liệu thần kinh như tín hiệu điện từ não hoặc dây thần kinh của một người.

Gói này, được ký hôm thứ Năm theo một phân tích do The Guardian công bố, cũng yêu cầu các công ty thông báo cho công nhân khi bị sa thải do AI gây ra và cấm giám sát AI trong phòng tắm tại nơi làm việc. Tổng hợp lại, các đạo luật này là một trong những phản ứng sâu rộng nhất ở cấp tiểu bang đối với việc sử dụng AI trong các quyết định việc làm - được thông qua tại tiểu bang nơi có nhiều công ty xây dựng công nghệ này. Để biết thêm bối cảnh về câu chuyện này, hãy xem tin tức AI đang diễn ra của chúng tôi.

Luật mới làm gì

Các điều khoản nhắm đến những thời điểm mà người lao động có ít quyền lực nhất. Theo quy định mới, người sử dụng lao động không còn có thể chỉ dựa vào hệ thống AI để đưa ra quyết định sa thải và người lao động phải được thông báo khi trí tuệ nhân tạo đóng vai trò trong việc sa thải họ. Suy luận trạng thái cảm xúc – phần mềm tuyên bố sẽ đọc xem nhân viên có thất vọng, mất tập trung hay thảnh thơi hay không – hiện bị cấm, cũng như việc thu thập dữ liệu thần kinh từ não và hệ thần kinh của công nhân.

Luật cũng đưa ra một ranh giới cứng rắn về quyền riêng tư vật lý, cấm hoàn toàn hoạt động giám sát do AI cung cấp trong phòng tắm tại nơi làm việc.

Yêu cầu thông báo sa thải có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng nhất trong thực tế: việc cắt giảm một phần do tự động hóa AI không còn có thể được coi là tái cơ cấu thông thường mà không tiết lộ vai trò của công nghệ trong quyết định.

Tại sao các nhà lập pháp lại chuyển đi ngay bây giờ

Sự thay đổi quy định diễn ra khi người lao động ngày càng lo lắng rằng AI sẽ lấy đi công việc của họ, thúc đẩy các quyết định phân biệt đối xử và mở rộng giám sát nơi làm việc. Các công đoàn và những người ủng hộ người lao động đã nỗ lực thúc đẩy các quy tắc này và báo cáo của The Guardian chỉ ra những thực tiễn khiến họ cảnh giác: bản đồ nhiệt theo dõi chuyển động của nhân viên, bao gồm cả thời gian họ ở trong phòng tắm và hệ thống tự động chấm điểm giọng nói của người lao động. Các nhân viên kho hàng của Amazon trước đây đã phàn nàn về việc bị tính giờ nghỉ trong phòng tắm và các y tá tại Kaiser Permanente cho biết các hệ thống tự động đã đánh giá giọng điệu của họ khi tương tác với bệnh nhân.

Bối cảnh là mức chi tiêu AI kỷ lục tại các công ty công nghệ lớn bên cạnh làn sóng cắt giảm việc làm. Vào tháng 6, Meta đã tạm dừng một chương trình theo dõi hoạt động máy tính của công nhân để đào tạo các mô hình AI của mình và một tháng sau, hàng chục nhân viên đã đệ đơn kiện cáo buộc các công cụ AI của công ty nhắm mục tiêu vào những công nhân khuyết tật hoặc những người đang nghỉ phép vì lý do y tế hoặc cha mẹ bị sa thải.

Lãnh đạo Lao động gọi đó là bước ngoặt

Lorena Gonzalez, chủ tịch Liên đoàn Lao động California, AFL-CIO, người đã giúp các nhà lãnh đạo ở các bang khác soạn thảo các quy định tương tự, nói với The Guardian rằng thời điểm này là một cột mốc quan trọng đối với lao động có tổ chức.

“Đó là một bước ngoặt,” Gonzalez nói. “Đây thực sự là lần đầu tiên chúng tôi thấy công nhân California cho cả nước thấy rằng chúng tôi không cần phải chấp nhận [điều này].”

Cô lưu ý rằng danh mục sản phẩm của chính các công ty là lộ trình cho những gì có thể đã được sử dụng ở các cửa hàng và văn phòng: "Nếu nó được bán, đó là một dấu hiệu tốt" nó có thể được triển khai. Liên đoàn có kế hoạch tận dụng động lực từ các luật mới để khôi phục yêu cầu mà người sử dụng lao động tiết lộ khi họ sử dụng AI tại nơi làm việc - một dự luật đã bị hủy bỏ trong ủy ban phân bổ ngân sách của Quốc hội vào đầu năm nay.

Khoảng cách thực thi

Các quy chế không phải là không có giới hạn. Robin Feldman, giám đốc và người sáng lập Viện Luật & Đổi mới AI tại Đại học Luật California, San Francisco, nói với The Guardian rằng luật mới thiếu quyền hành động riêng tư.

Feldman nói: “Các dự luật không có sự thực thi riêng tư. "Nói cách khác: người lao động không thể kiện. Chỉ có chính phủ mới có thể thực thi luật pháp."

Cấu trúc đó đặt gánh nặng lên các cơ quan lao động và dân quyền của California trong việc điều tra và truy tố các hành vi vi phạm, điều mà những người ủng hộ người lao động cho rằng sẽ kiểm tra xem luật pháp có hiệu lực trên thực tế hay không. Nếu không có vụ kiện từ những nhân viên bị ảnh hưởng, việc thực thi sẽ phụ thuộc vào các ưu tiên của cơ quan, nhân sự và khiếu nại của những người lao động sẵn sàng trình báo.

Điều gì xảy ra tiếp theo

California không đơn độc, nhưng nó đang ở phía trước. Colorado, Connecticut, Illinois và Texas đã thông qua luật hẹp hơn về AI tại nơi làm việc và Gonzalez cho biết nhiều dự luật hơn đang được chuẩn bị trên khắp đất nước, với gói của California có thể sẽ dùng làm mẫu.

Gói này cũng được xây dựng dựa trên một năm hoạt động tích cực đối với luật AI ở Sacramento. Newsom đã ký các dự luật yêu cầu kiểm toán độc lập đối với các nhà phát triển AI hàng đầu và bắt buộc phải tiết lộ khi những người biểu diễn do AI tạo ra xuất hiện trong quảng cáo, đồng thời gói nơi làm việc sẽ mở rộng tư thế pháp lý đó từ các phòng thí nghiệm và quảng cáo chiến dịch sang cơ chế việc làm hàng ngày. Với việc chính phủ liên bang giữ thái độ không can thiệp vào quy định về AI, các tiểu bang - chứ không phải Washington - đang trở thành đấu trường chính nơi các quy tắc về AI tại nơi làm việc đang được viết ra.

Đối với các nhà tuyển dụng, thông điệp là các quyết định nhân sự do AI điều khiển giờ đây sẽ phải đối mặt với sự giám sát pháp lý tại thị trường lao động tiểu bang lớn nhất đất nước. Đối với người lao động, đây là tín hiệu rõ ràng đầu tiên cho thấy các công cụ quản lý thuật toán đến nơi làm việc đều có những giới hạn - ít nhất là ở California.

---

Đi trước AI

Nhận tin tức, phân tích và đột phá mới nhất về AI — tất cả ở cùng một nơi.

Đọc thêm tin tức về AI →