युरोपियन युनियनने युनायटेड स्टेट्स आणि चीनमधील गणना अंतर कमी करण्यासाठी ब्लॉकचा सर्वात महत्वाकांक्षी प्रयत्न सुरू करून, सात AI गिगाफॅक्टरी तयार करण्यास इच्छुक कंपन्यांसाठी 10 अब्ज युरो ($11.4 अब्ज) टेबलवर ठेवले आहेत.
युरोपियन कमिशनने गुरुवारी, 30 जुलै, 2026 रोजी निधीची घोषणा केली, सुविधा बांधण्यासाठी करारासाठी औपचारिक बोली सुरू केली. अधिका-यांना आशा आहे की सार्वजनिक वित्तपुरवठा खाजगी गुंतवणुकीत अतिरिक्त 20 अब्ज युरो ($ 22.8 अब्ज) काढेल, ज्यामुळे एकूण संभाव्य वचनबद्धता अंदाजे 30 अब्ज युरो होईल. ब्रुसेल्स ज्याला "टेक सार्वभौमत्व" म्हणतात ते कायमस्वरूपी मागे पडण्याआधी ते स्थापित करण्यासाठी ही चाल एक खंड प्रतिबिंबित करते. नवीनतम AI उद्योग कव्हरेज आणि धोरणात्मक घडामोडींसाठी, कथा जसजशी उलगडत जाईल तसतसे अनुसरण करा.
गिगाफॅक्टरीज काय करतील
आयोगाच्या म्हणण्यानुसार, सात नियोजित गिगाफॅक्टरींपैकी प्रत्येक किमान 100,000 अत्याधुनिक एआय चिप्स ठेवण्यासाठी डिझाइन केलेले आहे. त्या प्रमाणात, एकच सुविधा सध्या EU मध्ये कोठेही कार्यरत असलेल्या सर्वात मोठ्या AI डेटा केंद्रांपेक्षा अंदाजे चार पट अधिक शक्तिशाली असेल.
ब्लॉकची विद्यमान संगणकीय शक्ती फिनलँड ते स्पेनपर्यंत पसरलेल्या 19 AI डेटा सेंटरच्या नेटवर्कद्वारे वितरित केली जाते. एकदा सात गिगाफॅक्टरी ऑनलाइन आल्यावर, EU ची एकूण गणना क्षमता दुप्पट होईल - एक पाऊल-बदल जो अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे की जगभरात AI विकासाचा वेग वाढणे आवश्यक आहे.
तंत्रज्ञान सार्वभौमत्वावर देखरेख करणाऱ्या आयोगाच्या कार्यकारी उपाध्यक्ष हेन्ना विर्ककुनेन म्हणाल्या, "AI gigafactories मधील संगणकीय शक्तीच्या कच्च्या प्रमाणात प्रवेश करणे ही युरोपसाठी एक धोरणात्मक गरज आहे कारण AI विकासाचा वेग वाढतो आहे."
युरोपला निकड का वाटते
परदेशी तंत्रज्ञानावरील अवलंबित्वाच्या वाढत्या चिंतामुळे धक्का दिला जातो. यूएस फेडरल रिझर्व्हच्या 2025 च्या मूल्यांकनात असे आढळून आले आहे की AI विकासासाठी सर्वात महत्त्वाच्या क्षेत्रांमध्ये युरोप युनायटेड स्टेट्स आणि चीन या दोघांपेक्षा खूप मागे आहे.
चीन डेटा केंद्र चालवण्यास अनुकूल असलेल्या प्रचंड विद्युत उर्जा क्षमतेचा अभिमान बाळगतो, तर युनायटेड स्टेट्सने खाजगी AI गुंतवणुकीचा सिंहाचा वाटा उचलला आहे. याउलट, युरोप, डेटा केंद्रांना आवश्यक असलेल्या लाखो घटकांपैकी तुलनेने काही घटक तयार करतो आणि युरोपियन युनायटेड स्टेट्स किंवा चीनमध्ये विजेची किंमत दुप्पट किंवा तिप्पट असू शकते, जूनमध्ये युरोपियन संसदेत सादर केलेल्या आयोगाच्या अहवालानुसार.
"युरोपियन व्यवसाय आणि सार्वजनिक अधिकारी यूएस एआय प्रदात्यांवर विसंबून राहतील ज्यामुळे सीमेवर काम करण्यासाठी संघर्ष करणाऱ्या युरोपियन सेवा प्रदात्यांचे नुकसान होईल," त्या अहवालात चेतावणी देण्यात आली आहे की ब्लॉकचे शीर्ष पाच क्लाउड सेवा प्रदाते सर्व अमेरिकन आहेत.
भू-राजकीय दबावामुळे चिंता वाढली आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी EU विरुद्ध त्याच्या टेक नियमांवर वारंवार टीका केली आहे आणि चीनने सेमीकंडक्टर क्षेत्रासाठी महत्त्वपूर्ण खनिजांचा पुरवठा प्रतिबंधित केला आहे. युरोपियन नेत्यांना भीती वाटते की हे अवलंबित्व त्यांच्याविरूद्ध "शस्त्र" केले जाऊ शकते.
बोली कशी कार्य करेल
कंपन्या आता गिगाफॅक्टरी बांधण्यासाठी आणि चालवण्यासाठी बोली सादर करू शकतात. कमिशनचे मॉडेल सार्वजनिक बियाणे निधी या अपेक्षेसह जोडते की खाजगी भांडवल मोठ्या प्रमाणात खर्च कव्हर करेल - अशी रचना आहे ज्याची रचना सार्वजनिक पैसे ताणण्यासाठी केली गेली आहे आणि तरीही सुरुवातीच्या गुंतवणुकीला धोका नाही.
ही घोषणा EU च्या व्यापक "AI खंड कृती योजनेचा" भाग आहे, जो युरोपला AI उपभोक्त्यापासून AI उत्पादकामध्ये रूपांतरित करण्याच्या प्रयत्नात आहे. योजना संपूर्ण खंडात पसरलेल्या AI क्लस्टर्सच्या नेटवर्कची कल्पना करते, सामायिक डेटा लॅबसह जोडलेले आहे आणि ऊर्जा-कार्यक्षम, किंवा "हिरव्या," AI पायाभूत सुविधांवर भर देतात.
रणनीती यशस्वी होईल याची सर्वांना खात्री नाही. समीक्षकांनी EU च्या उच्च उर्जा खर्च, विलंब परवानगी आणि पातळ घरगुती अर्धसंवाहक उत्पादन बेस या अडथळ्यांकडे लक्ष वेधले आहे जे केवळ पैशाने सोडवू शकत नाहीत. काही उद्योग विश्लेषक प्रश्न करतात की गिगाफॅक्टरी 30-अब्ज-युरो लक्ष्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी पुरेसे खाजगी भांडवल आकर्षित करू शकतील का, विशेषत: अशा क्षणी जेव्हा जागतिक AI पायाभूत सुविधांचे स्टॉक त्यांच्या 2026 च्या मध्यभागी थंड झाले आहेत.
मोठे चित्र
एआय इन्फ्रास्ट्रक्चर गुंतवणुकीच्या जागतिक लाटेच्या दरम्यान EU ची घोषणा आली आहे जी कमी होण्याचे कोणतेही चिन्ह दर्शवत नाही. युनायटेड स्टेट्समध्ये, OpenAI आणि Nvidia सारख्या कंपन्या शेकडो अब्ज डॉलर्समध्ये मोजल्या जाणाऱ्या डेटा सेंटर बिल्ड-आउटला पाठिंबा देत आहेत. दक्षिण कोरियाने अलीकडेच Nvidia आणि Brookfield सोबत 500-अब्ज-डॉलरच्या AI युतीचे अनावरण केले. युरोपियन युनियनची 10-अब्ज-युरो सार्वजनिक बांधिलकी, युरोपियन बजेटसाठी महत्त्वपूर्ण असताना, तुलनेने माफक आहे - एक अंतर जे अधिकारी मान्य करतात परंतु तर्क करतात भिन्न, सार्वभौमत्व-प्रथम मॉडेलद्वारे न्याय्य आहे.
किती कंपन्या बोली लावण्यासाठी पुढे जातात आणि वचन दिलेले खाजगी भांडवल पूर्ण होते की नाही हे येत्या काही महिन्यांत उघड होईल. आत्तासाठी, ब्रुसेल्सचा सिग्नल स्पष्ट आहे: युरोप गणनेवर स्पर्धा करू इच्छित आहे, ते मान्य करत नाही.
