De bewering die de wiskundige wereld vorige week verbaasde, heeft zijn eerste grote test doorstaan. Twee organisaties in het centrum van het formele wiskunde-ecosysteem maakten zaterdag bekend dat ze onafhankelijk het bewijs van de Riemann-hypothese van de antropische wiskundige Levent Alpöge hadden geverifieerd – het 167 jaar oude probleem dat algemeen wordt beschouwd als de beroemdste open vraag in de wiskunde – en dat Alpöge naar eigen zeggen produceerde door ongeveer zes weken samen te werken met Claude van Anthropic.
De aankondiging, gerapporteerd door The Guardian, zet een dramatische claim om in een geverifieerd resultaat, althans in de ogen van de groepen die het best gepositioneerd zijn om deze te beoordelen. Als het onder breder toezicht stand blijft houden, zou dit de eerste keer zijn dat een door AI ondersteunde inspanning een probleem heeft opgelost dat lang werd beschouwd als de meest legendarische onopgeloste uitdaging van de wiskunde – en een mijlpaal in de snel toenemende strijd tussen grensverleggende AI-laboratoria om door machines aangestuurde wetenschappelijke ontdekkingen te demonstreren. Voor meer context over dit verhaal, zie ons AI-trends.
De verificatie: Lean FRO en Mathlib Initiative tekenen af
Alpöge bracht zijn betoog niet uit als een traditioneel artikel, maar als door de computer controleerbare code geschreven in Lean, een programmeertaal waarin elke logische stap van een bewijs mechanisch kan worden geverifieerd. Zaterdagmiddag maakten de Lean Focused Research Organization – een groep die zich inzet voor het bevorderen van het gebruik van de taal – en het Mathlib Initiative, dat de centrale wiskundebibliotheek van Lean onderhoudt, bekend dat ze de formalisering hadden beoordeeld en het resultaat hadden bevestigd.
“We hebben er het volste vertrouwen in dat Alpöge’s bewijs van de Riemann-hypothese juist is, en we feliciteren hem met deze prestatie”, aldus de twee groepen volgens The Guardian.
Die verklaring heeft een ongebruikelijk gewicht, juist vanwege de manier waarop het bewijs werd vrijgegeven. Een volledige Lean-formalisering die wordt samengesteld op basis van standaardaxioma's laat geen ruimte voor de subtiele hiaten die de afgelopen decennia veel beroemde geclaimde bewijzen tot zinken hebben gebracht: de computer accepteert elke stap of niet.
Een bewijs vrijgegeven als code, niet als papier
Het verhaal begon donderdag, toen een ongetekende notitie van vier pagina's met de titel "Opmerking" op de persoonlijke website van Alpöge verscheen. De openingszin was direct: "Ik geloof dat ik, in samenwerking met Claude, een bewijs van de Riemann-hypothese heb ontdekt."
Het briefje zelf bevatte slechts een schets. Het volledige argument, zo schreef Alpöge, was volledig geformaliseerd in Lean, waarbij de bestanden die op dezelfde site werden gehost, waren opgesplitst in veertien gecomprimeerde archiefdelen. Er was geen voor mensen leesbaar artikel bij de vrijgave aanwezig; Alpöge zei dat het betoog te lang was om voorlopig in gepolijste vorm op te schrijven, en beloofde later een leesbare versie. Een voetnoot in de notitie grapte dat het informele, door AI gegenereerde conceptmateriaal achter de proefdruk meer dan 250.000 pagina's besloeg.
De notitie claimde ook meer dan het klassieke resultaat: volgens de berichtgeving van OfficeChai zegt dezelfde methode de gegeneraliseerde Riemann-hypothese te bewijzen, die een brede familie van verwante functies bestrijkt, met een verwachte verdere uitbreiding "met meer tijd". Een tijdlijn van twintig stappen, die volgens de notitie door Claude is opgesteld, loopt van begin oktober tot half november 2026, met de laatste stap op 16 november.
"Claude en ik hebben de afgelopen maanden een geweldige tijd samen gehad, maar deze keer was Claude mij ver voorbij bij de finish", schreef Alpöge. 'Nee, Claude vloog, danste en schitterde bij die finishlijn.'
Waarom de Riemann-hypothese ertoe doet
De hypothese, voorgesteld in 1859 door de Duitse wiskundige Bernhard Riemann, betreft de nulpunten van de Riemann-zetafunctie, een wiskundig object dat codeert hoe priemgetallen langs de getallenlijn worden verdeeld. Riemann vermoedde dat alle "niet-triviale" nullen van de functie op een enkele verticale lijn in het complexe vlak liggen. Als dit waar is, impliceert dit dat de priemgetallen zo regelmatig mogelijk verspreid zijn – een uitspraak met grote gevolgen voor de getaltheorie en de cryptografie.
Volgens het Clay Mathematics Institute is de bewering computationeel gecontroleerd voor de eerste 10 biljoen oplossingen, maar verificatie van voorbeelden is geen bewijs. De Riemann-hypothese is een van de zeven Millenniumprijsproblemen die door het instituut zijn geselecteerd en dat voor elk een oplossing van $1 miljoen biedt. Het heeft de inspanningen van de grootste geesten op dit gebied al meer dan anderhalve eeuw weerstaan.
Er is een passende symmetrie in de timing: 2026 markeert Riemanns tweehonderdste verjaardag. De wiskundige die het probleem benoemde, werd volgens Nature in september 200 jaar geleden geboren.
'Historische mijlpaal' — en moeilijke vragen over timing
Reacties van vooraanstaande wiskundigen combineren ontzag met scherp scepticisme. "Als dit volledig klopt, is het duidelijk een historische mijlpaal in de wiskunde", vertelde James Maynard, een Fields Medal-winnende getaltheoreticus aan de Universiteit van Oxford, aan Nature.
Anderen concentreerden zich op de manier waarop de aankondiging werd afgehandeld. Andrew Granville, een getaltheoreticus aan de Universiteit van Montreal, bekritiseerde het vier pagina's tellende artikel als onvoldoende. "Wat hij heeft vrijgegeven is verminkt", zei Granville tegen Nature, met het argument dat Alpöge een duidelijker document had moeten opstellen voordat het openbaar werd gemaakt.
De timing deed ook wenkbrauwen fronsen. Het bankbiljet verscheen een dag na de beursintroductie van Anthropic op de Nasdaq – een beursintroductie die het bedrijf aanvankelijk waardeerde op 1,5 biljoen dollar voordat de aandelen op 19 november daalden, aldus Nature. "De precieze timing is vreselijk. Als ik dat had kunnen doen, zou ik dit allemaal veel eerder hebben afgerond", schreef Alpöge, en voegde er in de notitie zelf aan toe: "Er is een duidelijk cynisch beeld dat te maken heeft met de timing, maar het is onjuist."
Het menselijke contrapunt
De door AI ondersteunde claim was niet de enige dramatische ontwikkeling van de week. Uren nadat het briefje van Alpöge verscheen, plaatste Ravi Vakil, een wiskundige aan de Stanford University, een rivaliserende voorafdruk in wat hij een ‘haastige aankondiging’ noemde, aldus Nature. Het rivaliserende werk is geschreven door Alessandro Maria Masullo, die in 2020 promoveerde aan Stanford onder getaltheoreticus Brian Conrad.
De New York Times meldde dat Masullo, een onafhankelijke wiskundige, zei dat hij bijna twaalf jaar aan het probleem had gewerkt – en dat hij opzettelijk geen AI gebruikte, en legde uit dat hij de systemen niet volledig vertrouwde. De duellerende manuscripten waren het begin van wat waarnemers beschreven als de grootste wiskundediscussie die internet dit jaar heeft gezien.
Wat komt erna
De verificatie van zaterdag is een mijlpaal, maar er blijven nog een aantal vragen open. De beloofde, voor mensen leesbare versie van het bewijs is nog niet gepubliceerd, waardoor veel wiskundigen het argument niet in zijn traditionele vorm kunnen bestuderen. Een breder gemeenschapsonderzoek – het proces waarbij een bewijs geaccepteerde wiskunde wordt – is nog maar net begonnen.
De aflevering speelt zich ook af in een context van groeiend ongemak over de rol van particuliere AI-bedrijven in fundamenteel onderzoek. In september beweerde OpenAI dat een niet-openbare versie van zijn tools had geholpen een deel van een ander millenniumprijzenprobleem op te lossen, in een project dat volgens The Guardian 15 miljoen dollar kostte en 10.000 AI-systemen gebruikte. Wiskundige James Robinson van de Universiteit van Warwick vertelde destijds aan de Guardian dat het "frustrerend was om te zien hoe deze grote technologiebedrijven deze brandstof opbranden, alleen maar om te kunnen pronken met hoe geweldig hun nieuwste model is."
Of het hoofdstuk over de Riemann-hypothese nu eindigt met de verificatie van Alpöge of uitmondt in een langer debat over de plaats van AI in de wiskunde, één ding is al duidelijk: de manier waarop ontdekkingen in het veld worden gedaan – en aangekondigd – zal er misschien nooit helemaal hetzelfde uitzien.
---
Blijf Voorop met AIHet laatste AI-nieuws, analyses en doorbraken — allemaal op één plek.
Lees meer AI-nieuws →