Secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Antonio Guterres, heeft 's werelds toonaangevende bedrijven op het gebied van kunstmatige intelligentie opgeroepen om de gevolgen voor het milieu van hun activiteiten publiekelijk bekend te maken. Daarmee heeft hij een nieuw, door de VN gesteund initiatief onthuld dat gericht is op het vergroten van de transparantie rond de energie-, water- en landbehoeften van de AI-infrastructuur.

Tijdens zijn toespraak tijdens de London Climate Action Week op 23 juni 2026 kondigde Guterres het AI Environmental Transparency Initiative van de VN aan en drong er bij grote AI-ontwikkelaars op aan om de milieueffecten van hun datacenters te meten en te rapporteren. Hij drong er ook bij bedrijven op aan om zich ertoe te verbinden deze faciliteiten tegen 2030 volledig van hernieuwbare energie te voorzien. Voor meer context over dit verhaal, zie ons AI-nieuws.

“Als AI wil helpen een betere toekomst op te bouwen, moet het eerlijk zijn over wat het ons nu kost”, aldus Guterres, volgens Reuters, dat de aankondiging voor het eerst meldde.

Verbluffende hulpbronnenprojecties

De opmerkingen komen te midden van toenemende bezorgdheid over de hulpbronnenintensiteit van generatieve AI. Guterres waarschuwde dat de versnelde uitbouw van datacenters die AI-systemen ondersteunen aanzienlijke gevolgen zou kunnen hebben voor het mondiale verbruik van hulpbronnen. Tegen het einde van het decennium zou de AI-gerelateerde infrastructuur meer elektriciteit kunnen verbruiken dan alle landen op vijf na, zei hij, en jaarlijks voldoende water nodig hebben om te voldoen aan de basisbehoeften van ongeveer 1,3 miljard mensen in Afrika bezuiden de Sahara.

Deze cijfers onderstrepen de spanning die centraal staat in de AI-boom: de technologie belooft doorbraken in de wetenschap, de geneeskunde en de productiviteit, maar de fysieke voetafdruk ervan groeit in een tempo dat volgens onderzoekers en beleidsmakers slecht wordt begrepen.

Onderzoek versterkt de waarschuwing

Recent onderzoek heeft de zorgen van de VN-chef versterkt. Eerder in juni 2026 voorspelden onderzoekers van het United Nations University Institute for Water, Environment and Health dat datacenters hun stroom- en waterverbruik tegen 2030 zouden kunnen verdubbelen naarmate de adoptie van AI toeneemt. Dat rapport waarschuwde dat ongecontroleerde groei de elektriciteitsnetten onder druk zou kunnen zetten, de druk op de watervoorraden zou kunnen vergroten en zou kunnen bijdragen aan de toename van elektronisch afval.

Datacentra, die geavanceerde AI-modellen en cloud computing-diensten aandrijven, hebben grote hoeveelheden elektriciteit nodig voor berekeningen en aanzienlijke watervoorraden voor koeling. Naarmate modellen groter worden en de werklast voor gevolgtrekkingen toeneemt, worden deze eisen snel groter.

Een vrijwillig raamwerk

De aankondiging van Guterres omvatte geen nieuwe wettelijke vereisten. Het VN-initiatief is gebaseerd op vrijwillige deelname en weerspiegelt de grenzen van wat een internationaal orgaan van particuliere bedrijven kan afdwingen. Het voorstel duidt echter op een toenemende internationale druk op AI-bedrijven om meer gedetailleerde informatie te verstrekken over de manier waarop hun technologieën energiesystemen, watervoorraden en lokale gemeenschappen beïnvloeden.

Hoewel veel grote technologiebedrijven vrijwillige klimaatverbintenissen hebben aangekondigd, hebben milieuactivisten betoogd dat de openbaarmakingen over AI-specifiek energieverbruik en hulpbronnenverbruik inconsistent blijven. Analisten en academische onderzoekers hebben opgemerkt dat de regelgevingskaders die de milieueffecten van AI beheersen gefragmenteerd blijven, waarbij relatief weinig rechtsgebieden gedetailleerde rapportage vereisen over het energie- of waterverbruik op modelniveau.

Concurrentie en concentratie

Het debat kruist met bredere vragen over concurrentie en marktconcentratie in de AI-sector. Een relatief klein aantal technologiebedrijven controleert een groot deel van de mondiale infrastructuur die wordt gebruikt om geavanceerde AI-systemen te trainen en in te zetten, waaronder hyperscale cloudplatforms en grootschalige datacenternetwerken.

Terwijl regeringen AI-concurrentiekwesties onderzoeken, zijn toezichthouders in verschillende rechtsgebieden ook begonnen met het evalueren of dominante bedrijven moeten worden geconfronteerd met grotere transparantieverplichtingen met betrekking tot de milieueffecten van de infrastructuur die ten grondslag ligt aan hun marktposities.

De kwestie trekt de aandacht van beleidsmakers tot ver buiten de VN. Lokale gemeenschappen in de buurt van voorgestelde datacenterlocaties hebben zich steeds meer verzet tegen zorgen over water en elektriciteitsnetwerken, en verschillende regeringen vragen zich af of verplichte openbaarmakingsregels de volgende golf van investeringen in AI-infrastructuur moeten begeleiden.

Wat komt erna

Voorlopig vertegenwoordigt het VN-initiatief eerder een oproep tot actie dan een mandaat. De impact ervan zal afhangen van de vraag of de grootste AI-ontwikkelaars, OpenAI, Anthropic, Google, Meta en anderen, ervoor kiezen om deel te nemen en hoe rigoureus zij rapporteren. De formulering van Guterres maakt duidelijk dat de VN milieutransparantie als onlosmakelijk met de bredere sociale 'license to operate' van de technologie beschouwt.

Nu de generatieve AI-boom zijn vierde jaar ingaat, is de vraag niet langer alleen wat deze systemen kunnen doen, maar ook wat ze daarvoor verbruiken. Het nieuwe initiatief van de VN stelt deze vraag duidelijk aan de industrie.

Bronnen: Reuters, PYMNTS, Universitair Instituut voor Water, Milieu en Gezondheid van de Verenigde Naties.

---

Blijf Voorop met AI

Het laatste AI-nieuws, analyses en doorbraken — allemaal op één plek.

Lees meer AI-nieuws →