Firma Anthropic udostępniła interaktywne narzędzie, które prognozuje, w jaki sposób sztuczna inteligencja może zmienić kształt amerykańskiej gospodarki do 2030 r. – od scenariusza bliskiego bazowego ze skromnymi zyskami do scenariusza skrajnego, w którym bezrobocie pracowników kognitywnych sięga 17,9%. Narzędzie Econ Scenario Explorer, opublikowane przez zespół ds. ekonomii firmy we wrześniu 2026 r. w wersji 1.0, pozwala każdemu ustalić założenia dotyczące przyszłych możliwości sztucznej inteligencji i zobaczyć, jaką gospodarkę implikują te założenia.
Eksplorator opiera się na raporcie technicznym zatytułowanym „Economic Scenarios for Transformative AI” opublikowanym jako dokument roboczy The Anthropic Institute nr 2026-02. Jej autorami są ekonomiści Anton Korinek i Charles I. Jones wraz z Szymonem Sacherem, Tess Cotter i Peterem McCrory, a kierownictwem projektu zajmuje się Jack Clark; zespół zauważa, że Claude był wykorzystywany jako asystent ds. badań i pisania. Więcej kontekstu na ten temat znajdziesz w naszych najnowsze osiągnięcia AI.
Jak działa model
Model reprezentuje każde stanowisko w gospodarce jako pakiet zadań zaczerpniętych z taksonomii O*NET Departamentu Pracy Stanów Zjednoczonych. W przypadku każdego zadania sztuczna inteligencja może zwiększyć wydajność pracownika, całkowicie zautomatyzować zadanie, pozostawić je bez zmian lub utworzyć nowe zadania. Pracownicy dzielą się na zawody kognitywne – kierownicze, zawodowe, sprzedażowe i biurowe, na których zadania może wpływać sztuczna inteligencja – oraz wszystkie inne zawody. W badaniu aktualnej populacji z 2025 r. grupa kognitywna zatrudniała 62,4 procent pracowników.
Scenariusz w ujęciu artykułu obejmuje ścieżkę obejmującą pięć zmiennych: udział zadań, na które wpływa sztuczna inteligencja, stopień rozproszenia wykorzystania sztucznej inteligencji w tych zadaniach, wzrost produktywności w przeliczeniu na zadanie wykonane przez sztuczną inteligencję, podział między automatyzacją a usprawnianiem oraz tempo tworzenia nowych zadań pracowniczych. Kiedy wysiedleni pracownicy kognitywni muszą szukać pracy poza swoim zawodem, tarcia na rynku pracy mogą zamiast szybkiej transformacji spowodować trwałe bezrobocie.
Anthropic wyraźnie stwierdza, że scenariusze nie są przewidywaniami. Firma nie przywiązuje do nich żadnego prawdopodobieństwa i opisuje ramy jako ustrukturyzowany sposób porównywania możliwości przy różnych założeniach.
Trzy scenariusze, trzy bardzo różne gospodarki
W skromnym scenariuszu PKB w 2030 r. będzie o 1,6% wyższy od ścieżki zakładającej brak sztucznej inteligencji – 34,1 biliona dolarów przy poziomie cen z 2025 r. – przy wzroście na poziomie 2,4% rocznie i bezrobociu na poziomie 3,9%, czyli niewiele powyżej modelowanej normy wynoszącej 3,8%. Udział pracy w dochodach spada z 60,0 do 59,4 procent.
Zasadniczy scenariusz zakłada, że oczekiwania przeciętnego Amerykanina wylądują. PKB kształtuje się o 8,3% powyżej ścieżki braku sztucznej inteligencji, czyli 36,3 biliona dolarów, a wzrost w ciągu dwunastu miesięcy do 2030 r. osiąga 5,4% rocznie – tempo, jakie wyznacza gazeta w porównaniu z najszybszym wzrostem PKB w okresie boomu internetowego w latach 90., wynoszącym 4,7%, odnotowanym w 1999 r. Koszty są nierówne: bezrobocie wśród pracowników umysłowych wzrasta z 2,9% w połowie 2026 r. do 4,5% w Do 2030 r. płace kognitywne znajdą się o 0,3% poniżej ścieżki braku sztucznej inteligencji, podczas gdy płace w innych zawodach będą wyższe o 5,9%. Udział siły roboczej spada do 56,1 proc.
Skrajny scenariusz opisuje transformację gospodarki. PKB jest o 32,4 procent wyższy od ścieżki braku sztucznej inteligencji – 44,4 biliona dolarów – przy wzroście na poziomie 15,4 procent rocznie, co według odkrywcy oznaczałoby podwajanie wielkości gospodarki co 4,5 roku i prawdopodobnie wymagałoby rekursywnie samodoskonalących się systemów sztucznej inteligencji i szybkiego przyjęcia ich do pracy opartej na wiedzy. Bezrobocie pracowników poznawczych sięga 17,9 procent, a bezrobocie w całej gospodarce 11,9 procent. Płace kognitywne spadają o 11,5 procent poniżej ścieżki braku sztucznej inteligencji, podczas gdy inne płace rosną o 33,6 procent powyżej tej ścieżki, a udział pracy w dochodach spada z 60 do 45,2 procent, podczas gdy udział kapitału wzrasta do 54,8 procent.
Czego oczekuje 10 980 Amerykanów
Oprócz modelu firma Anthropic przeprowadziła ankietę na reprezentatywnej próbie 10 980 dorosłych Amerykanów za pośrednictwem Morning Consult w dniach 11–23 sierpnia 2026 r. Respondenci odpowiadali na pytania dotyczące tego, kiedy sztuczna inteligencja będzie wykonywać osiem zadań i jaki będzie wykwalifikowany specjalista, jak powszechnie będzie ona stosowana, jak duży będzie wzrost produktywności, czy zautomatyzuje lub usprawni pracę oraz jak długo zwolniony pracownik będzie potrzebował na znalezienie nowego zawodu.
Przepuszczenie mediany odpowiedzi respondentów przez model daje wyniki zbliżone do scenariusza zasadniczego: PKB o 8,6% powyżej ścieżki bez sztucznej inteligencji do 2030 r. i bezrobocie na poziomie około 4,6%. Około 10 procent respondentów podzielało poglądy zgodne ze scenariuszem skrajnym. W wynikach ankiety 53 procent stwierdziło, że sztuczna inteligencja potrafi już pisać rutynowe e-maile i dokumenty biznesowe, 24 procent stwierdziło, że może już zbudować i utrzymać działające oprogramowanie, a 39 procent spodziewa się odkrycia naukowego na poziomie Nobla do 2030 r., a 40 procent twierdzi, że to nigdy nie nastąpi.
Pytanie o redystrybucję
Najbardziej istotne dla polityki wnioski zawarte w artykule dotyczą scenariusza skrajnego: konieczny byłby transfer około 9 procent PKB – mniej więcej tyle, ile wynosi suma ubezpieczeń społecznych i opieki zdrowotnej – aby utrzymać dochody pracowników kognitywnych na poziomie bez sztucznej inteligencji. Autorzy zauważają, że nie ma precedensu dla transferów na taką skalę w odpowiedzi na zmiany technologiczne.
Anthropic twierdzi, że model będzie podstawą badań finansowanych przez program Economic Futures na temat zakłóceń na rynku pracy, a także proponowanych przez niego koncepcji politycznych.
Zastrzeżenia i recenzja zewnętrzna
Firma otwarcie mówi o ograniczeniach modelu. Wersja 1.0 pomija reakcje polityczne, cykle koniunkturalne, potencjalny zagregowany popyt lub zakłócenia na rynku finansowym oraz możliwe katastrofalne ryzyko i nie uwzględnia scenariuszy z zaawansowaną robotyką – co jest jednym z powodów, dla których analiza kończy się na 2030 r. Zewnętrzni ekonomiści, w tym Daron Acemoglu, David Autor i David Romer, skomentowali wczesny projekt, chociaż Anthropic twierdzi, że nie poproszono ich o poparcie jego wniosków.
Otwarta krytyka przedstawiona przez firmę obejmuje niegrzeczne traktowanie przez model poszczególnych zwolnionych pracowników i pominięcie w nim wpływu rozbudowy centrum danych na zagregowany popyt. Anthropic twierdzi, że planuje odpowiedzieć na wiele z tych krytycznych uwag w przyszłych wersjach, a dane obserwowane w nadchodzących latach wskażą, w jakim scenariuszu aktualnie znajduje się gospodarka. Żadnego z trzech – twierdzi firma – nie można jeszcze wykluczyć.
---
Bądź na Bieżąco z AINajnowsze wiadomości, analizy i przełomy w dziedzinie AI — wszystko w jednym miejscu.
Czytaj więcej wiadomości AI →
