Anthropic twierdzi, że Claude – a konkretnie jego model Fable 5.2 – rozwiązał dwa otwarte problemy z fizyki teoretycznej, zarówno dotyczące czarnych dziur, jak i poszukiwań teorii grawitacji kwantowej. Firma opublikowała wyniki na swoim blogu badawczym 17 listopada, a w czwartek praca trafiła na pierwszą stronę Hacker News, gdy fizycy i badacze sztucznej inteligencji debatowali nad tym, co mówią na temat stanu nauki wspomaganej przez sztuczną inteligencję.

Pierwszy wynik stanowi uzupełnienie obliczeń, które fizycy przeprowadzili ponad dwie dekady temu, ale których nigdy nie ukończyli. Drugie określa dokładne granice techniki stosowanej przez fizyków od 2009 roku w celu wykluczenia błędnych teorii kandydujących na grawitację kwantową. Żaden z wyników nie opisuje bezpośrednio naszego wszechświata, zauważa Anthropic, i żaden z nich nie ma praktycznych zastosowań, ale oba stanowią podstawę długoterminowych wysiłków mających na celu zrozumienie, w jaki sposób mechanika kwantowa i ogólna teoria względności do siebie pasują. Więcej informacji o tym, jak pionierskie laboratoria wykorzystują swoje modele jako narzędzia badawcze, znajdziesz w naszych bieżących najnowszych osiągnięciach w zakresie sztucznej inteligencji.

Dlaczego czarne dziury są poligonem doświadczalnym grawitacji kwantowej

Współczesna fizyka opiera się na dwóch ramach, które są matematycznie niekompatybilne: ogólnej teorii względności, która opisuje bardzo duże, i mechanice kwantowej, która opisuje bardzo małe. Czarne dziury to jedno z niewielu miejsc, w których obydwa elementy mają znaczenie jednocześnie, co czyni je naturalnym poligonem doświadczalnym dla potencjalnej unifikacji.

Fizycy badający grawitację kwantową często opierają się na dwoistości holograficznej: idei, że pewne teoretyczne modele wszechświatów można opisać na dwa sposoby — jako wszechświat z grawitacją i czasoprzestrzenią lub jako pozbawioną grawitacji teorię kwantową „zapisaną” na zewnętrznej granicy wszechświata, w jednym wymiarze mniej. Ta sztuczka zamienia trudne pytania dotyczące grawitacji w pytania kwantowe, na które czasami łatwiej jest odpowiedzieć.

Problem pierwszy: przejście Hawking-Page w bezkształtnym wszechświecie

Pierwszy problem dotyczy tego, co się stanie, gdy podgrzejemy jeden z tych teoretycznych wszechświatów. Poniżej pewnej temperatury wypełnia się gazem złożonym z cząstek; nad nim zamiast tego tworzy się czarna dziura. W 1983 roku Stephen Hawking i Don Page wykazali, że ta zmiana jest gwałtowna – jest to prawdziwe przejście fazowe, podobne do wrzenia wody w temperaturze 100°C. Jednak ich obliczenia opierają się na ogólnej teorii względności, która obowiązuje tylko wtedy, gdy dany wszechświat jest ogromny w porównaniu ze skalą, w jakiej załamuje się ten opis.

W miarę jak teoretyczny wszechświat kurczy się do tej skali, czasoprzestrzeń traci określony kształt, a obliczenia po stronie grawitacji przestają działać. W 1999 roku fizycy odkryli, że w tym reżimie nadal istnieje przejście fazowe, ale nikt nie wiedział, czy jest ono gwałtowne, czy gładkie. W 2003 roku grupa fizyków przedstawiła obliczenia, które rozstrzygnęły tę kwestię. Było to tak skomplikowane, że nigdy nie zostało ukończone – aż do teraz. Anthropic twierdzi, że Claude pokazał, że przejście jest nagłe: ta sama nagła zmiana pojawia się na obu krańcach, co sugeruje, że powstawanie czarnych dziur jest wpisane w podstawową teorię kwantową, a nie jest artefaktem teorii względności.

Problem drugi: dokładny limit modułowego bootstrapu

Drugi wynik dotyczy uproszczonego wszechświata z dwoma wymiarami przestrzeni zamiast trzech. Nawet tam fizycy nie są jeszcze w stanie zbudować pełnej teorii grawitacji kwantowej, więc działają na odwrót: zamiast znaleźć poprawną teorię, wykluczają błędne, pokazując, że są one wewnętrznie niespójne. Ta metoda nazywa się bootstrapem.

Od 2009 roku stosuje się wersję metody znaną jako modułowy pasek startowy do określenia maksymalnej masy najlżejszej czarnej dziury w takim wszechświecie. Wyklucza się każdą teorię, która burzy sufit, a każde obniżenie sufitu zawęża poszukiwania prawdziwej teorii. Obliczenia numeryczne wskazywały, gdzie leży najlepszy możliwy sufit, ale nie mogły tego udowodnić, a najlepiej sprawdzony sufit znacznie odbiegał od tego, co sugerowały liczby.

Według Anthropic Claude Fable 5.2 zauważył w wynikach liczbowych wzór, który przeoczył fizycy, zapożyczył metodę z innych dziedzin matematyki i fizyki i użył jej do obliczenia dokładnego pułapu dla najprostszej wersji techniki, a następnie udowodnił, że nie można go obniżyć. Wynik nie wskazuje prawidłowej teorii grawitacji kwantowej, ale może wskazać fizykom właściwy kierunek.

Jak wykonano tę pracę: rój agentów działający przez sześć tygodni

Metody stojące za wynikami mogą mieć równie duże znaczenie jak same wyniki. W sierpniu badacz antropiczny Hongbin Chen testował możliwości Claude'a w ramach projektu pobocznego i poprosił go o sporządzenie listy interesujących otwartych problemów z fizyki teoretycznej, skupiających się na czarnych dziurach i metodzie bootstrap. Claude wrócił kilka godzin później z 22 kandydatami. Chen powołał oddzielnych agentów do pracy nad każdym problemem; agenci mogli czytać sobie wzajemnie posty dotyczące postępów i współpracować przy powiązanych kwestiach, działając w tle, bez specjalnej konfiguracji, przez około sześć tygodni.

Rozwiązanie Hawking-Page pochodzi od jednego z tych agentów. Kilka tygodni po osiągnięciu rezultatu niezależny fizyk, który osobno wykorzystał Claude'a do tego samego problemu, podzielił się swoim własnym rozwiązaniem — uzyskanym inną metodą, ale zgodnym z odpowiedzią agenta, co stanowi użyteczną kontrolę krzyżową. Wynik modułowego ładowania początkowego powstał dzięki współpracy kilku agentów: jeden zauważył wzorzec w literaturze, a drugi, któremu pierwotnie powierzono matematyczny problem dotyczący upakowania kul w przestrzenie wielowymiarowe, przekształcił ten wzór w metodę. Anthropic twierdzi, że metoda ta odtworzyła efekt upakowania kul potwierdzony niedawno przez model OpenAI. Wcześniejszy agent Claude'a próbował rozwiązać problem ładowania początkowego i poniósł porażkę w 61 równoległych próbach, a dwóch innych agentów ostatecznie niezależnie doszło do tej samej odpowiedzi.

We wrześniu wyniki zostały formalnie zweryfikowane w Lean, skomputeryzowanym urządzeniu do sprawdzania dowodów, które stanowi znaczącą ochronę przed problemami z halucynacjami, które nękają matematykę generowaną przez sztuczną inteligencję. Następnie Claude napisał artykuł, kierując się minimalnymi wskazówkami, a każdy główny wynik sprawdził fizyk. Przedruki obu artykułów są dostępne według Anthropic.

Wzór, a nie jednorazowy przypadek

Nie jest to pierwsze podejście Anthropic do odkryć opartych na sztucznej inteligencji. Na początku tego miesiąca, 4 listopada, firma opublikowała pracę, w której Claude badał hipotetyczne „cząstki skarbca”. Wyniki czarnych dziur idą jednak o krok dalej: nie analizują proponowanego zjawiska, ale zamykają pytania, które przez lata stawiały czoła ludzkim matematykom.

Zastrzeżenia pozostają. Problemy były teoretyczne, modele wszechświata to modele zabawkowe, a Anthropic – jako firma sprzedająca subskrypcje Claude – ma wyraźny interes w pokazaniu możliwości swojego modelu. Niezależnie zweryfikowane dowody Lean i recenzja fizyka rozwiewają najpoważniejszą obawę, że wyniki są po prostu błędne. To, czy szersza społeczność fizyków zaakceptuje te metody i czy roje agentów działające tygodniami w tle staną się standardowym narzędziem badań teoretycznych, będzie prawdziwym sprawdzianem tego, co oznacza ten moment.

---

Wyprzedź sztuczną inteligencję

Otrzymuj najnowsze wiadomości, analizy i przełomowe informacje dotyczące sztucznej inteligencji — wszystko w jednym miejscu.

Przeczytaj więcej aktualności o sztucznej inteligencji →