AI-चालित गणितीय शोधाने मानवी गणितीय जीवनाचे मूल्य कमी करण्याची गरज नाही हे मांडणारा एक तात्विक निबंध, टेरेन्स ताओ, UCLA गणितज्ञ या सर्वोत्कृष्ट जिवंत गणितज्ञांपैकी एक म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या ब्लॉगवर दिसल्यानंतर सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले आहे. "एआय युगातील अहंविरहित गणित", 2 नोव्हेंबर रोजी प्रकाशित, हे संगणक शास्त्रज्ञ कार्तिक सी. एस., अमित सहाय आणि जी झ्यू यांचे अतिथी पोस्ट आहे — ताओ यांनी AI वापरून प्रकाशनासाठी मजकूर रूपांतरित केला आहे. निबंध त्वरीत हॅकर न्यूजवर चढला, जिथे वाचकांनी त्याच्या मध्यवर्ती दाव्यावर चर्चा केली: आपल्यापैकी कोणाचाही जन्म होण्यापूर्वी गणित सुंदर होते आणि त्याचे मूल्य शोध कोण लावते यावर अवलंबून नाही.

हा तुकडा अशा क्षणी येतो जेव्हा गणितातील मशीनची मदत नवीनतेपासून पायाभूत सुविधांकडे गेली आहे. AI च्या सहाय्याने सत्यापित केलेले औपचारिक पुरावे, मशीन-व्युत्पन्न अनुमाने आणि AI प्रणाली संशोधन-स्तरीय निकालांमध्ये योगदान देतात यामुळे कार्यरत गणितज्ञांना केवळ मशीन्स काय करू शकतात हे विचारण्यास भाग पाडले नाही, तर "बहुतेक भाग" असे उत्तर असल्यास व्यवसायात काय शिल्लक आहे. या सीझनमध्ये ब्रेकिंग एआय न्यूज घेतलेल्यांमध्ये निबंधाचे उत्तर असामान्य आहे: यंत्रांविरुद्ध मानवी महत्त्वाचा बचाव करण्याऐवजी, ती स्पर्धा पूर्णपणे सोडून देण्याचा युक्तिवाद करते.

गणिताची दोन दृश्ये, एक प्रेशर पॉइंट

लेखक गणिताच्या तत्त्वज्ञानातील सर्वात जुन्या विभाजनापासून सुरुवात करतात: गणितज्ञांनी त्यांच्या विषयाचा शोध लावला - संकल्पना सादर करणे, स्वयंसिद्धता निवडणे, सिद्धांत तयार करणे - किंवा त्यांच्यापासून स्वतंत्रपणे अस्तित्वात असलेले सत्य शोधणे. प्लॅटोनिक दृष्टिकोन, ते लिहितात, त्या स्वातंत्र्याची नैसर्गिक माहिती देते: "कोणीही हे सत्य सिद्ध करण्यापूर्वी अमर्यादपणे अनेक प्राइम होते." गणितीय सत्य आपल्या ओळखीची वाट पाहत नाही किंवा त्याच्याकडून त्याचा अधिकार प्राप्त करत नाही.

शोध, ते सावधगिरी बाळगतात, निष्क्रियता नाही. जीवाश्म शोधणाऱ्या जीवाश्मशास्त्रज्ञाने कुठे उत्खनन करायचे, तंत्र विकसित करायचे आणि अपूर्ण अवशेषांचे महत्त्व ओळखायचे हे ठरवले पाहिजे. त्याचप्रमाणे, गणितीय शोधासाठी संपूर्ण भाषा आणि फ्रेमवर्क शोधण्याची आवश्यकता असू शकते ज्याद्वारे पूर्वी अदृश्य रचना दृश्यमान होते. सत्ये आपल्या आधी आहेत; त्यांच्याकडे जाणारे मार्ग सर्वत्र मानवी आहेत.

त्या पायावरून निबंध त्याचा दबाव बिंदू तयार करतो: योग्य व्युत्पत्ती त्याचे महत्त्व समजून घेण्यासारखे नसते. एक स्वयंसिद्ध प्रणाली अनिश्चित काळासाठी अनेक कपातीची परवानगी देते, परंतु त्यांची निर्मिती करण्याची क्षमता चौकशीसाठी योग्य दिशा प्रदान करत नाही. "गणितीय विधाने ज्ञानवर्धक न होता औपचारिकपणे बरोबर असू शकतात," लेखक लिहितात. "आम्ही अगणित व्याख्या मांडू शकतो आणि त्यांच्याबद्दलची अगणित विधाने सिद्ध करू शकतो. एक व्याख्या कशामुळे प्रकाशमान होते?" जेव्हा जेव्हा एआय सिस्टीम वैध परंतु अप्रवृत्त परिणामांसह औपचारिक भांडार भरते तेव्हा हा प्रश्न उपस्थित होतो.

मशीनद्वारे मूल्य परिभाषित करण्याचा सापळा

निबंधातील सर्वात तीक्ष्ण युक्तिवाद सध्याच्या एआय प्रवचनात सामान्य चालण्याच्या उद्देशाने आहे: जे मशीन अद्याप करू शकत नाहीत त्याकडे माघार घेऊन मानवी मूल्यांचे संरक्षण करणे. "प्रतिसाद केवळ सर्जनशीलता, अंतर्ज्ञान किंवा चव यासारख्या विशिष्ट मानवी क्षमतांचा आश्रय घेणे असू शकत नाही," लेखकांचे म्हणणे आहे. "आम्ही या क्षमतांना महत्त्व देत आहोत कारण ते आम्हाला यंत्रांवर फायदा देतात, तर आम्ही बौद्धिक मूल्याच्या समान संकल्पनेत अडकून राहिलो. आपल्या शोधाचे मूल्य कोणीतरी किंवा इतर गोष्टींपेक्षा अधिक चांगले असण्यावर का अवलंबून असावे?"

ते समालोचनाचा विस्तार शैक्षणिक जीवनाच्याच प्रोत्साहनात्मक संरचनेपर्यंत करतात. प्रकाशने, उद्धरणे आणि पुरस्कार हे उपयुक्त निर्देशक आहेत, लेखक मान्य करतात, परंतु जेव्हा ते कामाचे मूल्य परिभाषित करतात तेव्हा ते पॅथॉलॉजिकल बनतात. अशा प्रकारे मोजले असता, गणितज्ञ उत्पादक क्षमतांचा संग्रह बनतात आणि गणित हे त्यांचे आउटपुट बनते - एक फ्रेमिंग ज्यामध्ये एक मशीन जे मनुष्याला उत्पादन देते ते सहज जिंकते. निबंध त्याच्या शीर्षकामध्ये नावाचा पर्याय सुचवतो: अहंकाररहित गणित, एक सराव ज्यामध्ये मूल्य निर्मितीमध्ये प्राधान्य न देता सत्याच्या संपर्कातून वाहते.

त्या दृष्टीने, एआय-निर्मित शोध शोकाचे किंवा स्थितीच्या चिंतेचे प्रसंग बनतात. "एक सत्य उपलब्ध झाले आहे; आपल्या लेखकत्वाच्या अनुपस्थितीमुळे त्याचे मूल्य कमी होत नाही," लेखक लिहितात. ते दोन शिबिरांमधील शांतता करार म्हणून निबंध देखील देतात ज्यात आता अनेक गणित विभाग विभागले गेले आहेत - जे AI साधनांबद्दल उत्साही आहेत आणि जे तत्त्वावर अवलंबून आहेत - असे सुचवून की दोन्ही गणितासाठी समान अंतर्निहित वचनबद्धता प्रतिबिंबित करू शकतात.

बंद करण्यासाठी रामानुजन विचारांचा प्रयोग

गणिताच्या इतिहासातून काढलेल्या विचार प्रयोगाने निबंध संपतो. रामानुजन यांनी म्हटल्याचे नोंदवले गेले आहे की, "देवाचा विचार व्यक्त केल्याशिवाय समीकरणाला माझ्यासाठी काही अर्थ नाही" - लेखकांनी रॉबर्ट कनिगेल यांच्या 1991 च्या चरित्र "द मॅन हू नू इन्फिनिटी" मधून उद्धृत केलेली एक ओळ (1991 प्रकाशित, 1992 च्या त्यांच्या पोस्टमध्ये उद्धृत केलेली). जर तो आज जिवंत असता, गणितातील AI च्या प्रगतीचा साक्षीदार होता, तर एक गणितज्ञ म्हणून त्याच्या उद्देशासाठी काय अर्थ आहे हे पाहून तो अस्वस्थ होईल का?

लेखक स्वतःच्या भूमिकेबद्दल प्रामाणिक आहेत. "आम्ही, या निबंधाचे लेखक, अजूनही अशा अहंकारीपणापासून दूर आहोत," ते कबूल करतात, निबंधाचा आदर्श ज्यासाठी ते प्रयत्न करू इच्छितात असे वर्णन करतात. आणि त्यांना स्पष्ट आक्षेप अपेक्षित आहे - की हे सर्व गणितज्ञांना संत होण्यास सांगण्यासारखे आहे. "ज्यापर्यंत ते आम्हाला सद्गुणात वाढण्यास आणि आमच्या स्वतःच्या महत्त्वाशी असलेली आमची आसक्ती सोडण्यास सांगते, ती छाप सत्यापासून दूर नाही," ते लिहितात, प्रतिस्पर्ध्यांपेक्षा वरच्या क्रमांकावर असलेल्या समाधानापेक्षा समजून घेण्याचा आनंद अधिक टिकाऊ असतो.

युक्तिवाद कार्यरत गणितज्ञांना पटवून देतो की नाही हा एक वेगळा प्रश्न आहे — निबंधावरील टिप्पणी धागे अनेक संशयवादी दर्शवतात ज्यांना वाटते की शैक्षणिक कारकीर्दीचे अर्थशास्त्र तत्त्वज्ञान एक लक्झरी बनवते. पण या क्षणाचा एक दस्तऐवज म्हणून, ते काहीतरी वास्तविक कॅप्चर करते: AI च्या प्रगतीच्या सर्वात जवळ असलेल्या क्षेत्रांना त्यांचे कार्य का महत्त्वाचे आहे हे स्पष्ट करण्यासाठी सर्वात जास्त भाग पाडले जाते आणि गणिताच्या सर्वाधिक पाहिल्या गेलेल्या आवाजांपैकी एकाने आता त्याचे व्यासपीठ अशा उत्तरासाठी दिले आहे ज्यामध्ये बेंचमार्क, उत्पादकता किंवा राष्ट्रीय स्पर्धेचा एकदाही उल्लेख नाही.

---

एआयच्या पुढे राहा

नवीनतम AI बातम्या, विश्लेषण आणि यश मिळवा — सर्व एकाच ठिकाणी.

अधिक AI बातम्या वाचा →