De Europese Unie heeft 10 miljard euro ($11,4 miljard) op tafel gelegd voor bedrijven die bereid zijn zeven AI-gigafabrieken te bouwen, waarmee het blok de meest ambitieuze poging tot nu toe heeft gelanceerd om de rekenkloof met de Verenigde Staten en China te dichten.

De Europese Commissie maakte de financiering op donderdag 30 juli 2026 bekend en opende de formele biedingen op contracten voor de bouw van de faciliteiten. Ambtenaren hopen dat de publieke financiering nog eens 20 miljard euro ($22,8 miljard) aan particuliere investeringen zal aantrekken, waardoor de totale potentiële inzet op ongeveer 30 miljard euro komt. Deze stap weerspiegelt een continent dat zich inspant om wat Brussel ‘tech-soevereiniteit’ noemt te vestigen voordat het permanent achterop raakt. Voor de laatste dekking van de AI-industrie en beleidsontwikkelingen kunt u het verhaal volgen.

Wat de gigafabrieken zouden doen

Elk van de zeven geplande gigafabrieken is volgens de Commissie ontworpen om minstens 100.000 geavanceerde AI-chips te huisvesten. Op die schaal zou één enkele faciliteit grofweg vier keer krachtiger zijn dan de grootste AI-datacentra die momenteel overal in de EU actief zijn.

De bestaande rekenkracht van het blok wordt geleverd door een netwerk van 19 AI-datacentra dat zich uitstrekt van Finland tot Spanje. Zodra de zeven gigafabrieken online komen, zou de totale rekencapaciteit van de EU meer dan verdubbelen – een stapsgewijze verandering die volgens ambtenaren essentieel is naarmate de ontwikkeling van AI wereldwijd versnelt.

“Toegang tot de ruwe omvang van de rekenkracht binnen AI-gigafabrieken is een strategische noodzaak voor Europa nu de ontwikkeling van AI versnelt”, zegt Henna Virkkunen, uitvoerend vicevoorzitter van de Commissie die toezicht houdt op de technologische soevereiniteit.

Waarom Europa de urgentie voelt

Deze druk wordt veroorzaakt door de toenemende bezorgdheid over de afhankelijkheid van buitenlandse technologie. Uit een beoordeling uit 2025 van de Amerikaanse Federal Reserve bleek dat Europa ver achterloopt op zowel de Verenigde Staten als China in de sectoren die het meest cruciaal zijn voor de ontwikkeling van AI.

China beschikt over een enorme elektriciteitscapaciteit die geschikt is voor het runnen van datacenters, terwijl de Verenigde Staten het leeuwendeel van de particuliere AI-investeringen voor hun rekening nemen. Europa produceert daarentegen relatief weinig van de miljoenen componenten die datacenters nodig hebben, en elektriciteit in de EU kan het dubbele of drievoudige kosten van wat het in de Verenigde Staten of China kost, volgens een rapport van de Commissie dat in juni aan het Europees Parlement werd gepresenteerd.

“Europese bedrijven en overheden zullen blijven vertrouwen op Amerikaanse AI-aanbieders, ten koste van Europese dienstverleners die moeite hebben om aan de grens te werken”, waarschuwde dat rapport, waarbij werd opgemerkt dat de top vijf van clouddienstverleners van het blok allemaal Amerikaans zijn.

Geopolitieke druk heeft de bezorgdheid alleen maar aangescherpt. De Amerikaanse president Donald Trump heeft herhaaldelijk tekeer gegaan tegen de EU vanwege haar technische regelgeving, en China heeft de aanvoer van mineralen beperkt die van cruciaal belang zijn voor de halfgeleidersector. De Europese leiders vrezen dat deze afhankelijkheden tegen hen kunnen worden 'bewapend'.

Hoe het bieden zal werken

Bedrijven kunnen nu biedingen indienen om de gigafabrieken te bouwen en te exploiteren. Het model van de Commissie combineert publieke startfinanciering met de verwachting dat particulier kapitaal het grootste deel van de kosten zal dekken – een structuur die is ontworpen om publieke middelen uit te strekken en tegelijkertijd de risico's van vroege investeringen te verminderen.

De aankondiging maakt deel uit van het bredere ‘AI Continent Action Plan’ van de EU, een poging om Europa te transformeren van een AI-consument in een AI-producent. Het plan voorziet in een netwerk van AI-clusters verspreid over het continent, gecombineerd met gedeelde datalabs en de nadruk op energie-efficiënte of ‘groene’ AI-infrastructuur.

Niet iedereen is ervan overtuigd dat de strategie zal slagen. Critici hebben gewezen op de hoge energiekosten van de EU, die vertragingen mogelijk maken, en een dunne binnenlandse productiebasis voor halfgeleiders als obstakels die geld alleen misschien niet kan oplossen. Sommige industrieanalisten vragen zich af of de gigafabrieken voldoende particulier kapitaal kunnen aantrekken om het doel van 30 miljard euro te bereiken, vooral op een moment waarop de mondiale AI-infrastructuuraandelen zijn afgekoeld na hun piek van medio 2026.

Het grotere plaatje

De aankondiging van de EU komt te midden van een wereldwijde golf van investeringen in AI-infrastructuur die geen tekenen van vertraging vertoont. In de Verenigde Staten steunen bedrijven als OpenAI en Nvidia de uitbouw van datacenters, die in de honderden miljarden dollars kunnen lopen. Zuid-Korea heeft onlangs een AI-alliantie van 500 miljard dollar onthuld met Nvidia en Brookfield. De publieke inzet van 10 miljard euro van de EU is weliswaar aanzienlijk voor de Europese begrotingen, maar is in vergelijking daarmee bescheiden. Een kloof die ambtenaren erkennen, maar die wordt gerechtvaardigd door een ander, op soevereiniteit gericht model.

De komende maanden zullen uitwijzen hoeveel bedrijven naar voren treden om een ​​bod uit te brengen en of het beloofde particuliere kapitaal werkelijkheid wordt. Voorlopig is het signaal uit Brussel duidelijk: Europa is van plan te concurreren op computergebied, en niet toe te geven.

Blijf AI een stap voor

Wilt u op de hoogte blijven van het breaking AI news dat beleid, markten en technologie vormgeeft? AI Buzz Wire behandelt de verhalen die ertoe doen zodra ze zich voordoen.

Lees meer AI-nieuws