Duitse rechtbank oordeelt dat Google rechtstreeks aansprakelijk is voor valse antwoorden in AI-overzichten

Een Duitse rechtbank heeft geoordeeld dat Google direct aansprakelijk is voor wat de AI-gegenereerde zoekoverzichten zeggen, en heeft verklaard dat de samenvattingen de eigen inhoud van het bedrijf zijn en niet een neutrale lijst met zoekresultaten. Het besluit maakt een einde aan jarenlang juridisch precedent dat zoekmachines beschermde tegen de verantwoordelijkheid voor de informatie die ze naar boven halen.

De regionale rechtbank van München heeft een tijdelijk bevel uitgevaardigd dat Google verbiedt valse beweringen over twee in München gevestigde uitgevers te verspreiden via zijn door AI gegenereerde zoekoverzichten (zaak nr. 26 O 869/26). De rechtbank heeft Google aangemerkt als directe inbreukmaker omdat het AI-overzicht wordt geproduceerd en gepresenteerd als eigen content van het bedrijf. De uitspraak vindt nu al weerklank in het AI-beleidslandschap, waar toezichthouders moeite hebben gehad om verantwoordelijkheid toe te wijzen voor door AI gegenereerde claims.

Wat er fout ging in de AI-overzichten

De AI-overzichten van Google hadden twee uitgeverijen ten onrechte in verband gebracht met oplichting, abonnementsfraude en duistere bedrijfspraktijken voor bepaalde zoekopdrachten. Volgens de rechtbank heeft de AI informatie over andere, werkelijk twijfelachtige bedrijven met de eisers door elkaar gehaald en verbanden gelegd die in geen van de gelinkte bronnen voorkomen.

De uitgevers stuurden Google een last onder dwangsom, maar het bedrijf reageerde niet adequaat, wat aanleiding gaf tot juridische stappen.

De rechtbank heeft gedetailleerd beschreven hoe het AI-overzicht in de praktijk werkte. Het begon met zelfverzekerde beweringen als "Ja, [bedrijf] staat bekend om zijn dubieuze bedrijfspraktijken", en bouwde vervolgens zijn eigen structuur op met een samenvatting, waarschuwingssignalen voor de vermeende oplichting en tips voor gebruikers. De rechtbank oordeelde dat het AI-overzicht claims deed die niet eens aanwezig waren in de onderliggende zoekresultaten. Geen van de gekoppelde bronnen legde enig verband tussen de eisers en de duistere bedrijven die de AI noemde. De rechtbank noemde deze verklaringen 'eigen verklaring van de verdachte'.

Waarom bestaande zoekmachinebeveiligingen niet van toepassing zijn

De uitspraak ging rechtstreeks in op jaren van gevestigde Duitse jurisprudentie. Het Duitse Federale Hof van Justitie (BGH) had traditionele zoekmachines en autocomplete-functies eerder een beperkte aansprakelijkheid opgelegd, met de redenering dat exploitanten van zoekmachines slechts indirecte inbreukmakers waren omdat ze alleen inhoud van derden vindbaar maakten. Een proactieve plicht om de resultaten te controleren, zo had de BGH betoogd, zou een bedreiging vormen voor de fundamentele werking van zoekmachines.

De rechtbank München oordeelde dat deze redenering simpelweg niet opgaat voor AI-overzichten. Een reguliere zoekmachine verwijst gebruikers naar externe websites. AI-overzichten genereren daarentegen ‘onafhankelijke, nieuwe en inhoudelijke uitspraken’ door inhoud van verschillende sites van derden te evalueren en te combineren. Alleen Google kan die uitspraken controleren, aldus de rechtbank, in ieder geval door de onderliggende websites van derden te vergelijken met de eigen afgeleide claims.

De rechtbank merkt ook op dat het AI-overzicht “geenszins absoluut noodzakelijk” is voor het gebruik van internet. Traditionele zoekresultaten helpen gebruikers al bij het sorteren van informatie, waardoor het AI-overzicht een optionele verbetering is in plaats van een essentiële dienst.

De verdediging van Google afgewezen

Tijdens de hoorzitting betoogde Google dat gebruikers zelf de gekoppelde bronnen konden checken om na te gaan of de AI-samenvatting klopte. Gebruikers weten over het algemeen dat AI-overzichten worden gegenereerd en niet handmatig worden samengesteld, betoogde het bedrijf.

De rechtbank was niet overtuigd. Het bleek dat de verwachting dat gebruikers elke door AI gegenereerde claim met bronmateriaal zouden vergelijken, het doel van de functie ondermijnt en een onredelijke last oplegt aan individuen. Google heeft de AI gebouwd, Google heeft deze aan gebruikers aangeboden, en daarom is Google eigenaar van wat het produceert, zo redeneerde de rechtbank, omdat alleen zij invloed heeft op het aanbod van de AI en de algoritmen waarmee deze werkt.

Google-bezwaren

Google is in beroep gegaan tegen de uitspraak, zo blijkt uit berichtgeving van The Decoder. Het bedrijf beweert dat AI-overzichten waardevolle samenvattingen bieden en dat gebruikers de aard van door AI gegenereerde inhoud begrijpen. Het beroep betekent dat de juridische kwestie waarschijnlijk naar een hogere rechtbank zal worden verplaatst, waar de precedentscheppende implicaties zelfs nog belangrijker zouden kunnen zijn.

De zaak heeft de aandacht getrokken van uitgevers en pleitbezorgers van de persvrijheid over de hele wereld. Mediaorganisaties klagen er al lang over dat door AI gegenereerde zoeksamenvattingen hun verkeer kannibaliseren, terwijl ze af en toe hun berichtgeving verkeerd voorstellen. De uitspraak van München geeft uitgevers een potentiële juridische hefboom om zich te verzetten tegen onnauwkeurige, door AI gegenereerde claims die aan hen worden toegeschreven.

Bredere implicaties voor AI-verantwoording

Het besluit komt op een moment waarop rechtbanken en toezichthouders in heel Europa en daarbuiten worstelen met de vraag hoe de verantwoordelijkheid voor door AI gegenereerde inhoud moet worden toegewezen. De AI Act van de Europese Unie, het proactieve regelgevingskader van het Verenigd Koninkrijk en verschillende nationale initiatieven proberen allemaal aansprakelijkheidsregels voor AI-systemen vast te stellen, maar weinigen hebben concrete jurisprudentie voortgebracht die zo specifiek is als de uitspraak van München.

Als de uitspraak in hoger beroep wordt gehandhaafd, zou dit grote zoekmachines en AI-platforms kunnen dwingen om fundamenteel te heroverwegen hoe zij door AI gegenereerde samenvattingen presenteren. Bedrijven moeten mogelijk strengere mechanismen voor factchecking implementeren, prominente disclaimers toevoegen of AI-overzichten herstructureren om een ​​duidelijker onderscheid te maken tussen gesynthetiseerde claims en afkomstig materiaal. Het alternatief – directe aansprakelijkheid voor elke valse verklaring die een AI produceert – vertegenwoordigt een risico dat maar weinig bedrijven zich kunnen veroorloven te negeren.

Blijf AI een stap voor

Ontvang het laatste AI-nieuws, analyses en doorbraken – allemaal op één plek.

Lees meer AI-nieuws →