Een merkwaardige ommekeer krijgt vorm nu AI-inhoud het internet overspoelt: werk dat duidelijk door mensen is gemaakt, begint een eigen premie op te eisen.

Ros Atkins – presentator van de documentairereeks ‘The Value Crisis’ – schrijft in een nieuwe BBC-analyse het fenomeen als een ‘menselijke premie’: extra waarde die het publiek aan creatief werk hecht, juist omdat iemand het gemaakt heeft. Het bewijs daarvoor komt tegelijk naar voren in de muziek, het schrijven en de kunstmarkt. Voor meer context over dit verhaal, zie ons AI-trends.

De zondvloed die niemand kan zien

De schaal van door AI gegenereerde inhoud is niet langer hypothetisch. Muziekplatform Deezer zegt dat 44% van de nummers die naar zijn dienst zijn geüpload nu door AI zijn gegenereerd. Uit het onderzoek bleek dat 97% van de luisteraars het verschil niet kon zien tussen door AI gegenereerde en door mensen gemaakte nummers. Maar uit hetzelfde onderzoek bleek dat meer dan de helft van de ondervraagden zei dat het ze wel uitmaakt of muziek door een mens is gemaakt – en dat mensen erbij betrokken willen zijn.

Die kloof tussen detectie en voorkeur is de kern van het probleem. Als het publiek AI-inhoud niet kan identificeren, maar zegt dat ze het menselijk auteurschap toch waarderen, wordt de herkomst het product.

De economie van de menselijke aanraking

Daniel Susskind, hoogleraar economie aan King's College London, stelt dat creatief werk fundamenteel verschilt van functionele taken als het om automatisering gaat. Hij herinnert zich dat hij tegen een accountantskamer zei dat klanten niet komen voor het ‘persoonlijke tintje’; ze komen omdat ze willen dat hun belastingen goed worden betaald. Zo werkt kunst niet.

"Als ik de Sixtijnse Kapel binnenloop en naar het plafond kijk, vind ik dat niet alleen buitengewoon mooi, maar is het ook niet verbazingwekkend dat een menselijke hand, van vlees en bloed zoals de mijne, dit heeft bedacht", vertelde Susskind aan de BBC. Wat het publiek in zijn compositie waardeert, is niet alleen de bestemming, maar ook de kennis die een mens – een van ons – daar heeft verworven.

Het Kasparov-precedent

Er bestaat een historisch sjabloon voor wat er gebeurt als machines de mens in een gewaardeerde vaardigheid overtreffen. Toen Garry Kasparov in 1997 verloor van IBM's Deep Blue, bestond de angst dat de belangstelling voor schaken zou instorten. Het tegenovergestelde gebeurde: schaken is populairder dan ooit en wordt wereldwijd door miljoenen mensen gespeeld.

"Het waren niet alleen de zetten op het bord waar mensen om geven. Het gaat erom dat het een mens is die achter hen zit en die stukken beweegt", betoogt Susskind. Competitief schaken bloeide niet ondanks de superioriteit van computers, maar daarnaast: menselijke wedstrijden werden aantrekkelijker, en niet minder, zodra machines elke twijfel wegnamen over wie het beste kan rekenen.

Lezers willen de puinhoop

Ook de premie is schriftelijk zichtbaar. Kyle Chayka, schrijver bij The New Yorker die zich bezighoudt met technologie, zegt dat schrijven over AI nu algemeen wordt beschouwd als ‘algemeen, onderdanig en banaal’. Als gevolg hiervan, zo stelt hij, "gaan lezers heel duidelijk persoonlijk schrijven waarderen, en misschien zelfs schrijven dat rommeliger, minder structureel gezond, gecomponeerd of geperfectioneerd is dan ze misschien ooit zouden hebben gewenst."

Met andere woorden: de gebreken worden kenmerken. Zichtbare menselijke inspanning – eigenaardigheid, persoonlijkheid, zelfs onhandigheid – functioneert nu als een signaal van authenticiteit dat generiek machinaal polijsten niet kan vervalsen.

Wanneer de DJ stopt met DJ'en

Atkins kadert de vraag aan de hand van een persoonlijke ervaring: een avond in Falmouth kijken naar een speciale gastset van Andy Cato van Groove Armada, terwijl hij op kunstzinnige wijze nummers aan elkaar weefde - een optreden dat, zo merkt hij op, volkomen menselijk was. De DJ-booth is waar de vraag voor het eerst praktisch werd. In de jaren negentig moest een DJ platen op het gehoor aan elkaar rijgen met draaitafels en een mixer. Tegenwoordig synchroniseert software beats automatisch, en zowel Apple Music als Spotify bieden door AI aangedreven opties voor het mixen van nummers.

Als je aan het dansen was, zou het dan uitmaken of de DJ echt aan het draaien was? Voor live optredens lijkt het antwoord tot nu toe te zijn dat het publiek nog steeds voor de persoon betaalt, en niet voor de afspeellijst. Maar opgenomen muziek – waarbij het product een bestand is – is waar de overstroming het hardst heeft toegeslagen, en waar de cijfers van Deezer laten zien hoe snel de grens tussen mens- en machinecatalogi kan vervagen.

Kan de premie blijven bestaan?

De open vraag is duurzaamheid. Menselijke premies zijn afhankelijk van vertrouwen, en vertrouwen is afhankelijk van verificatie. Als het publiek niet op betrouwbare wijze het onderscheid kan maken tussen door mensen gemaakt werk en door machines gemaakt werk – het cijfer van 97% van Deezer suggereert dat dit grotendeels niet mogelijk is – dan wordt de premie toegekend aan datgene wat op geloofwaardige wijze als menselijk wordt bestempeld, en niet noodzakelijkerwijs aan wat werkelijk is.

Onthulling wordt het slagveld

De kloof tussen detectie en voorkeur duwt de instrumenten voor openbaarmaking en herkomst naar het centrum van de creatieve economie. Muziekdiensten experimenteren met AI-labels, en uitgevers worden geconfronteerd met een toenemende druk om menselijk auteurschap te certificeren. Of de menselijke premie in het geding is, hangt wellicht minder af van smaak dan van infrastructuur: de systemen die het publiek met vertrouwen laten weten dat er aan de andere kant van het werk een hand was – van vlees en bloed, net als die van henzelf.

---

Blijf Voorop met AI

Het laatste AI-nieuws, analyses en doorbraken — allemaal op één plek.

Lees meer AI-nieuws →