Een federale rechter heeft Montana ervan weerhouden een wet uit 2025 af te dwingen die door AI gegenereerde politieke advertenties aan banden legt, waardoor critici van staatsdeepfake-regels opnieuw een overwinning krijgen in een groeiende reeks nederlagen in de rechtszaal.
De Amerikaanse districtsrechter Susan Watters heeft woensdag een voorlopig bevel uitgevaardigd, waarin zij oordeelde dat de uitdagers van de wet waarschijnlijk zullen slagen in hun claims over het Eerste Amendement, volgens Reason en meerdere Montana-nieuwskanalen, waaronder Montana Free Press en de Daily Montanan. Voor meer context over dit verhaal, zie ons AI-nieuws.
De wet en de mailers die deze uitdaagden
De wet van Montana maakte het illegaal om binnen zestig dagen na de stemming een verkiezingsbericht te sponsoren of te verspreiden als de sponsor "wist of had moeten weten" dat het materiaal deepfake was, hoewel satire en parodie waren vrijgesteld.
De uitdaging werd aangedragen door Accountability in State Government, een groep geleid door voormalig staatswetgever Dan Bartel. De organisatie had advertenties voor politieke aanvallen verzonden met vervalste afbeeldingen van staatspolitici – inclusief foto’s van ambtsdragers die trotsvlaggen vasthielden en voornaamwoorden droegen waarvoor ze eigenlijk nooit hadden geposeerd.
De mailers leidden tot klachten van de beoogde functionarissen. Staatsvertegenwoordiger Jennifer Carlson, een Republikein uit Manhattan, Montana, betoogde dat een mailer waarop ze een door AI gegenereerde trotsvlag toonde, was gemaakt "met de bedoeling de reputatie van de kandidaat te schaden of op een andere manier een kiezer te misleiden", aldus Reason.
Van afgewezen klachten naar een bevel
De episode nam een wending in augustus, toen Montana's commissaris voor politieke praktijken, Christopher Gallus, de klachten tegen de groep verwierp. Gallus concludeerde dat de mailers voldoende ‘humoristisch of bizar’ waren om als satire te kwalificeren – precies de uitzondering die het statuut voorschreef.
De volgende ochtend hoorde rechter Watters argumenten over het verzoek van Bartel om de handhaving van de wet volledig te blokkeren. Deze week koos ze de kant van de uitdagers. Het probleem was volgens haar de asymmetrie van het statuut: het was gericht op synthetische media die waren gecreëerd "met de bedoeling de reputatie te schaden" van een kandidaat of partij. Zoals Watters het stelt: de wet ‘behandelt identieke misleidende media verschillend, uitsluitend op basis van de vraag of de boodschap ervan wordt ingezet om een kandidaat te beschadigen of te verheffen’ – het soort op standpunten gebaseerd onderscheid dat het Eerste Amendement normaal gesproken niet toestaat.
Adam Schulman, een advocaat bij het Hamilton Lincoln Law Institute die Bartel vertegenwoordigt, vertelde Reason dat de fout fundamenteel was. “Je zou AI-deepfakes kunnen hebben die prima waren, zolang ze maar complementair waren,” zei Schulman, die de hypothetische suggestie opperde van een deepfake waarop een politicus in een Pittsburgh Steelers-uniform te zien is – vleiend en daarom toegestaan volgens de wet. Hij voerde ook aan dat de wet toezichthouders dwong tot inherent subjectieve oordelen over politieke beelden, omdat deze gedeeltelijk afhankelijk waren van hoe een ‘redelijk persoon’ het materiaal zou begrijpen. "Mensen hebben verschillende artistieke gevoeligheden", zei Schulman.
Onderdeel van een nationaal patroon
Montana is bepaald niet de enige die de constitutionele moeilijkheid ontdekt van het reguleren van door AI gegenereerde politieke uitingen. Tal van staten hebben dergelijke beperkingen geprobeerd, en de eerste resultaten waren opvallend consistent.
Nadat de conservatieve YouTuber Christopher Kohls tijdens de verkiezingen van 2024 een door AI geproduceerde parodie op de toenmalige vice-president Kamala Harris had gepost, keurde Californië Assembly Bill 2839 goed, die de verspreiding verbiedt van communicatie met ‘materieel misleidende inhoud’ die ‘met kwaadwilligheid’ is geproduceerd. In 2025 oordeelde een federale rechtbank de wet ongrondwettelijk en verbood Californië permanent de wet af te dwingen.
Hawaii's Act 191, aangenomen in 2024, beperkte "materieel misleidende" verkiezingsmedia. Het werd uitgedaagd door de satirische site Babylon Bee, samen met een inwoner van Hawaï genaamd Dawn O'Kane. In januari 2026 sprak de Amerikaanse districtsrechter Shanlyn Park een kort geding uit tegen de wet en vond deze ‘ongrondwettelijk vaag’, deels omdat deze ‘dubbelzinnige en subjectieve normen hanteert’.
Het scorebord is nu moeilijk te negeren: deepfake-verkiezingswetten in Californië, Hawaï en Montana zijn allemaal binnen ongeveer twee jaar na inwerkingtreding stopgezet door federale rechtbanken.
Waarom het belangrijk is voor AI-beleid
De uitspraak in Montana komt tot stand nu wetgevers in het hele land blijven streven naar een verbod op synthetische politieke media, en generatieve instrumenten gefabriceerde audio en video elk jaar goedkoper en overtuigender maken. De gevechten bij de rechtbank geven de grenzen aan van wat regelgeving wettig kan doen: op opzet gebaseerde normen die bepalen of een deepfake een kandidaat helpt of schaadt, hebben het slecht gedaan, omdat ze de staat vragen politieke boodschappen te bestraffen op basis van hun standpunt.
Voorstanders van de wetten beweren dat verkiezingsintegriteit actie vereist tegen AI-vervalsingen die kiezers op grote schaal kunnen misleiden. Het tegenargument dat in de rechtszaal de overhand krijgt, is procedureel en constitutioneel: dezelfde instrumenten die schadelijke vervalsingen maken, zorgen er ook voor dat satire, parodie en grove politieke humor, en wetten die deze niet op betrouwbare wijze van elkaar kunnen onderscheiden, in de beschermde taal doordringen.
Wat gebeurt er vervolgens
Montana heeft een maand de tijd om tegen het bevel in beroep te gaan, maar de staat zal misschien wel twee keer nadenken gezien de uitkomsten in Californië en Hawaï. De bredere constitutionele vraag – waar precies de grenzen van het Eerste Amendement rond door AI gegenereerde politieke media zullen worden getrokken – blijft onzeker. Wat de eerste zaken duidelijk maken is de richting van de reis: rechtbanken hebben herhaaldelijk gewaarschuwd dat pogingen om synthetische politieke expressie te beperken tegen dezelfde grenzen aanlopen die parodie en ongewenste politieke uitingen beschermen. Voor de volgende ronde van deepfake-wetsvoorstellen die nu in staatshuizen worden opgesteld, biedt Montana het nieuwste bewijs dat subjectieve, op opzet gebaseerde normen een moeilijke weg zullen gaan.
---
Blijf Voorop met AIHet laatste AI-nieuws, analyses en doorbraken — allemaal op één plek.
Lees meer AI-nieuws →
